Plastik kullanımının insan sağlığı üzerindeki etkileriyle ilgili yapılan yeni bir araştırma, küresel çapta ciddi sonuçlar ortaya koydu. Çalışmaya göre, plastikleri esnek hâle getirmek için yaygın olarak kullanılan DEHP ve DiNP adlı iki kimyasal, 2018 yılında yaklaşık 2 milyon erken doğum ve 74 bin yenidoğan ölümü ile ilişkilendirilebilir.
Erken Doğum ve Sağlık Riskleri
Uzmanlar, gebeliğin 37. haftasından önce doğan bebekleri erken doğum olarak sınıflandırıyor. Erken doğan bebeklerde solunum problemleri, beslenme güçlüğü, gelişim geriliği, görme ve işitme sorunları gibi ciddi sağlık problemleri görülebiliyor.
Ftalatlar: Hormon ve Bağışıklığı Etkileyen Kimyasallar
Bu kimyasallar, ftalatlar olarak bilinen sentetik bir grup maddeye ait. Endokrin sistem üzerindeki etkileri nedeniyle hormon üretimini bozabiliyor ve gelişimsel, üreme, bağışıklık ile beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkilerle bağlantılı bulunuyor. Araştırmanın yazarı Dr. Leonardo Trasande, ftalatları “tehlikeli kimyasallar” olarak tanımladı. Çalışmada, ftalatların plasenta fonksiyonunu bozarak erken doğum riskini artırabileceği öne sürüldü.
Global Etki ve Bölgesel Farklılıklar
Araştırma, 2018 yılı verilerini kullanarak 200’den fazla ülke ve bölgeyi kapsadı. Özellikle Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya bölgelerinde sağlık yükü daha yüksek olarak belirlendi. Araştırmacılar, bu iki kimyasalın tek başına neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığını, ancak güçlü bir bağlantı ortaya koyduğunu belirtti. Ayrıca, yalnızca bu iki kimyasalın incelenmesinin, tüm ftalat grubunun riskini olduğundan düşük gösterebileceğine dikkat çekildi.
Ftalatların Yaygın Kullanımı
Ftalatlar, oyuncaklardan gıda ambalajlarına, kozmetikten tıbbi ekipmanlara kadar çok geniş bir kullanım alanına sahip. Bu nedenle “her yerde bulunan kimyasallar” olarak tanımlanıyor.
Uzmanlardan Önlemler ve Öneriler
Bireysel önlemler olarak:
- “Ftalat içermeyen” etiketli kişisel bakım ürünlerinin tercih edilmesi
- Plastik kapların ısıtılmaması
- Ev içi havalandırmanın artırılması
Ancak bilim insanları, kalıcı çözümün daha sıkı düzenlemeler, güvenli alternatif materyaller ve şeffaf ürün etiketlemesi gibi sistematik adımlarla mümkün olduğunu vurguluyor.
