Son yıllarda eğitim sistemlerinin hızla dijitalleşmesi ve tabletlerin sınıflara girmesi, temel bir soruyu da beraberinde getirdi: Çocuklar el yazısını öğrenmeye devam etmeli mi, yoksa klavye kullanımı yeterli mi? Norveç'te yapılan ve Frontiers in Psychology dergisinde yayımlanan güncel bir çalışma, bu tartışmaya nörobilimsel bir nokta koydu. Araştırma sonuçları, el yazısının beynin öğrenme ve hafıza merkezlerini klavyeye göre çok daha etkili bir şekilde uyardığını gösteriyor.
Beyin aktivitelerindeki belirgin farklar
Profesör Audrey van der Meer ve ekibi tarafından yürütülen çalışmada, üniversite öğrencilerinin beyin aktiviteleri yüksek yoğunluklu elektroensefalogram (EEG) ile izlendi. Katılımcıların başına yerleştirilen 256 sensör aracılığıyla yapılan ölçümler, el yazısı sırasında beynin farklı bölgeleri arasındaki bağlantıların (konektivite) çok daha karmaşık ve yoğun olduğunu ortaya çıkardı. Buna karşılık, klavye ile yazarken beyin aktivitesinin daha sınırlı ve doğrusal kaldığı gözlemlendi.
İnce motor becerileri ve hafıza ilişkisi
Bilim insanlarına göre bu farkın temel nedeni, el yazısının gerektirdiği "ince motor becerileri"nde yatıyor. Kalemle harfleri oluşturmak, her harf için farklı bir el hareketi ve görsel dikkat gerektiriyor. Bu süreç, duyusal ve motor sistemleri aynı anda çalıştırarak bilginin hafızaya daha kalıcı şekilde yerleşmesini sağlıyor.
(Araştırmanın baş yazarı Van der Meer'in belirttiği üzere, bu yoğun beyin aktivitesi bilgilere tutunmak için beyinde adeta "kancalar" oluşturuyor.)
Öte yandan klavye kullanımı, hangi harfe basılırsa basılsın aynı parmak hareketinin tekrarlandığı, daha mekanik ve basit bir eylem olarak tanımlanıyor. Bu durum, beynin öğrenme süreçlerini el yazısı kadar tetiklemiyor.
Eğitimde denge arayışı
Uzmanlar, bu bulguların dijital araçların tamamen yasaklanması gerektiği anlamına gelmediğini vurguluyor. Klavye kullanımı, uzun metinler yazmak ve dijital dünyaya uyum sağlamak için hala kritik bir beceri. Ancak araştırmacılar, özellikle ilkokul çağındaki çocukların beyin gelişimi için el yazısı eğitiminin asgari bir düzeyde mutlaka korunması gerektiğini savunuyor. Özetle, tabletlerin ve klavyelerin sağladığı kolaylık, el yazısının bilişsel faydalarını gölgede bırakmamalı.
