Yeni yayımlanan bir vaka çalışması, nadir görülen bir demans türüne sahip 68 yaşındaki bir erkeğin belirli bir motor sesine karşı yoğun bir hayranlık geliştirdiğini ortaya koydu. Uzmanlar, bu bulgunun yakın zamanda tanımlanan bir demans sendromunun önemli bir özelliğine işaret edebileceğini söylüyor.
Demans sadece hafıza kaybı değil
Demans, günlük yaşamı etkileyecek ciddi bilişsel sorunları tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. En yaygın türü Alzheimer genellikle hafıza kaybıyla ilişkilendirilse de, farklı demans türleri farklı semptomlarla kendini gösterebilir.
Frontotemporal demans ve türleri
Frontotemporal demans (FTD) çoğunlukla 65 yaşından önce başlar ve frontal ile temporal lobları etkiler. Bu beyin bölgeleri kişilik, davranış, planlama, problem çözme, dil, bilgi işleme ve sesleri anlama gibi işlevlerde kritik rol oynar. FTD’nin üç ana türü vardır:
- Davranışsal varyant (kişilik ve davranış değişimleri)
- Akıcı olmayan varyant (konuşma üretiminde zorluk)
- Semantik varyant (kelime ve anlam bilgisinde bozulma)
Ancak bazı araştırmacılar, dördüncü bir alt türün, yani sağ temporal varyantın var olabileceğini öne sürüyor.
Motor sesine karşı beklenmedik hayranlık
68 yaşındaki hasta, “CP” olarak adlandırılıyor ve Spitfire savaş uçaklarının motor seslerine karşı sıra dışı bir ilgi geliştirdi. Eşi, bu davranışı demans teşhisinden yaklaşık iki yıl önce fark etti. CP, eski savaş uçakları evlerinin üzerinden geçtiğinde yaptığı her işi bırakıyor, uçaklara el sallıyor ve motor seslerini duyduğunda mutluluktan gözyaşı döküyordu. Önceden böyle bir ilgisi yoktu.
İlgi son derece spesifikti; diğer uçak seslerine ya da araçlara özel bir merakı yoktu. Bunun yanında tiz insan sesleri ve kuş seslerinden rahatsız olmaya başlamış, müzik konusunda ise yalnızca orijinal kayıtları tercih ediyordu.
Kişilik değişimleri
Motor sesine ilgi başlamadan önce CP’de belirgin kişilik değişimleri görüldü: sinirlilik, huysuzluk, sosyal mesafe, duygusal kopukluk ve sosyal davranış kontrolünde zorluklar. Aile içindeki ölümlere kayıtsız kalma, konuşan insanların sözünü kesme gibi davranışlar ortaya çıktı. Ayrıca mizah anlayışı kayboldu, tatlıya düşkünlük ve satranç ile kelime bulmacalarına takıntı gelişti. Hafıza veya dil yetilerinde belirgin bir bozulma yoktu.
Sağ temporal varyant olasılığı
Belirtiler başladıktan yaklaşık beş yıl sonra CP’ye davranışsal varyant FTD teşhisi kondu. Araştırmacılar, aslında hastanın sağ temporal varyant olarak adlandırılan daha yeni bir alt tipe sahip olabileceğini belirtti. Beyin taramaları, sağ temporal lobda ciddi doku kaybı olduğunu gösterdi. Bu bölge sosyal ipuçlarını anlamada ve kavramlara anlam yüklemede kritik rol oynuyor.
Demans işitme algısını değiştirebilir
Vaka, demansın insanların sesleri algılama biçimini değiştirebileceğine işaret ediyor. CP’nin yalnızca belirli seslere aşırı ilgi göstermesi, demansın işitsel değişimlere yol açabileceğinin örneği olarak değerlendiriliyor. Benzer şekilde, Alzheimer araştırmaları da arka plan gürültüsü içinden tek bir sesi ayırt etme yetisinin bozulmasının demansın yaygın belirtilerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.
