Türkiye’de kumar bağımlılığı son yıllarda hızla artarken, tabloyu en net ortaya koyan verilerden biri 2024’te geldi. Yeşilay’a kumar bağımlılığı nedeniyle yapılan başvurular, ilk kez alkol ve uyuşturucu bağımlılığı için yapılan başvuruların toplamını aştı.
Uzmanlar, artışın arkasında ekonomik zorluklar, dijitalleşmeyle birlikte kumara erişimin kolaylaşması ve özellikle gençler arasında yaygınlaşan çevrimiçi bahis uygulamalarının bulunduğunu belirtiyor. Sosyal medyada da çok sayıda kişi, kendisinin ya da yakınlarının kumar bağımlılığı nedeniyle yaşadığı maddi ve ailevi sorunları paylaşıyor.
Gençler en riskli grup
Bilim dergisi The Lancet’in 2024’te yayımladığı rapora göre, dünyada yetişkinlerin yaklaşık yarısı hayatında en az bir kez kumar oynuyor. Kumar bozukluğu görülme oranı ise ergenlerde yetişkinlerin yaklaşık iki katı.
Çocuk ve ergen psikiyatristi Prof. Şaziye Senem Başgül, Türkiye’de kumar bağımlılığının 14–15 yaşa kadar düştüğünü ve en riskli grubun gençler olduğunu vurguluyor. Başgül, bilgisayar oyunlarında yer alan “rastgele ödül” sistemlerinin de çocukları kumarla erken yaşta tanıştırdığına dikkat çekiyor.
Yeşilay verilerine göre kumar oynayanların yüzde 71’i bu alışkanlığa 15–24 yaş arasında başlıyor.
“Bir aile hastalığı”
Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) yetkilileri, kumar bağımlılığının yalnızca bireyi değil ailesini de etkilediğini belirterek, tedavide aile desteğinin kritik olduğunu vurguluyor. YEDAM Müdür Yardımcısı Klinik Psikolog Mert Şerbetçi, kumar bağımlılığını “bir aile hastalığı” olarak tanımlıyor.
Yeşilay aracılığıyla tedavi gören 37 yaşındaki Ali (adı değiştirildi), yıllar içinde ciddi borçlar yaptığını ve ailesiyle ilişkilerinin kopma noktasına geldiğini anlattı. Tedavi sürecinde hesaplarının şeffaf hale getirilmesinin kendisini kontrol etmesine yardımcı olduğunu belirten Ali, “Bir yılda borçlarımı kapattım, ailemle yeniden tatile çıkabildim” dedi.
Kadınlar başvurmuyor
Yeşilay verilerine göre kumar oynayan kadınların sayısı erkeklerin yaklaşık yarısı kadar olsa da, YEDAM’a başvuranların yalnızca yüzde 2’si kadın. Uzmanlar, damgalanma korkusu ve toplumsal baskının kadınların tedaviye erişimini zorlaştırdığını belirtiyor.
Neden bu kadar hızlı arttı?
Uzmanlara göre artışın başlıca nedenleri:
Ekonomik sıkıntılar ve “hızlı para kazanma” umudu
Çevrimiçi bahis ve kumara akıllı telefonlarla kolay erişim
Dijital reklamlar ve teşvikler
Dünya Sağlık Örgütü World Health Organization, küresel kumar sektörünün 2028’de 700 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor. Rapora göre sektör gelirlerinin büyük bölümü, kumar bozukluğu yaşayan küçük bir kullanıcı grubundan geliyor.
Uzmanlardan uyarı
Uzmanlar, kumar bağımlılığıyla mücadelede yargılayıcı bir dilden kaçınılması, erken destek sağlanması ve profesyonel yardım alınmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor. Yeşilay, bahis ve şans oyunları reklamlarının sınırlandırılması ve gençlere yönelik koruyucu eğitimlerin artırılması çağrısında bulunuyor.
