Türkiye'nin biyolojik çeşitliliğini korumak ve göç yollarındaki kuş popülasyonlarını izlemek amacıyla Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen halkalama çalışmaları, 2025 yılında da önemli veriler sağladı. Ülke genelindeki üç ana istasyonda gerçekleştirilen bilimsel faaliyetler kapsamında, 179 farklı türden toplam 34 bin 360 kuş halkalanarak doğaya bırakıldı. Elde edilen veriler, kuşların göç rotaları ve yaşam döngüleri hakkında kritik bilgiler sunuyor.
Bilimsel İzleme ve Halkalama Yöntemi
Kuşların korunması ve ekolojik özelliklerinin anlaşılması için dünya genelinde uzun yıllardır uygulanan halkalama yöntemi, Türkiye'de de titizlikle yürütülüyor. Uzmanlar tarafından güvenli bir şekilde yakalanan kuşların tür, yaş ve cinsiyet bilgileri kaydedildikten sonra bacaklarına benzersiz kod numaraları içeren halkalar takılıyor.
Bu sistem sayesinde, yeniden yakalanan veya ölü bulunan kuşların göç yolculukları ve yaşam süreleri gibi detaylar takip edilebiliyor. Özellikle Iğdır, Samsun ve Ankara'daki istasyonlar, bu bilimsel sürecin merkezinde yer alıyor.
Karabaşlı Ötleğen Zirvede
2025 yılı verilerine göre, halkalama çalışmalarında en çok kaydedilen tür 2 bin 747 bireyle karabaşlı ötleğen oldu. Onu sırasıyla kızılgerdan, çıvgın, söğütbülbülü ve boz ötleğen takip etti. Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi, tür çeşitliliği ve halkalanan birey sayısı bakımından en verimli istasyon olarak öne çıktı. Ayrıca, tedavi ve rehabilitasyon merkezlerinde iyileştirilen 100 kuş da halkalanarak doğaya kazandırıldı.
Teknolojik Takip ve Uzun Göçler
Sadece halkalama ile sınırlı kalmayan çalışmalarda, bazı kuş türlerine GPS-GSM vericileri de takılarak anlık izleme yapılıyor. Bu teknolojik destek sayesinde, Artvin'de tedavi edilen bir bozkır kartalının Rusya'ya kadar uzanan yolculuğu adım adım takip edilebiliyor. Uluslararası iş birliğiyle yürütülen bu çalışmaların başarısı, Sinop'ta halkalanan bir leyleğin 7 bin 500 kilometre katederek Güney Afrika'ya ulaşmasıyla bir kez daha kanıtlanmış oldu.
