Türkiye, Avrupa Birliği'nden (AB) vize muafiyeti sağlanması amacıyla yürütülen süreçte yeni bir adım attı. Ağustos ayında başlatılan bakanlıklar arası çalışmalar kapsamında, kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi için yeni bir düzenleme hazırlığı yapıldı.
Vize muafiyeti için Türkiye'nin karşılaması gereken son 6 kriterden biri olan kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemede yapılan çalışmaların ardından süreç, AB Komisyonu ile teknik görüşme aşamasına geldi.
Türkiye ile AB arasında teknik görüşme yapılacak
Türkiye'deki ilgili bakanlıkların yetkilileri ile AB Komisyonu yetkililerinin kısa süre içinde teknik görüşme gerçekleştirmesi bekleniyor.
Çalışmalar, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın ağustos ayında açıkladığı ve vize muafiyetinin önündeki engellerin kaldırılmasını hedefleyen yeni stratejik yaklaşım kapsamında yürütülüyor.
AB kişisel veriler mevzuatında değişiklik istiyor
AB Komisyonu, Türkiye'nin kişisel verilerin korunmasına ilişkin yasal çerçevesinin Avrupa standartlarıyla tam olarak uyumlu olmadığı görüşünde. AB, uzun süredir Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun Avrupa standartlarına uygun hale getirilmesini ve düzenlemelerin ifade özgürlüğünü kısıtlamadan, orantılı ve ayrımcı olmayan şekilde uygulanmasını talep ediyor.
Mevcut mevzuatın özellikle gizlilik güvenceleri, hukuki tutarlılık ve uygulama mekanizmaları açısından AB müktesebatıyla tam uyumlu olmadığı çeşitli raporlara yansıyor.
Brüksel'in dikkat çektiği konular arasında, özellikle kolluk birimlerinin dahil olduğu durumlarda şeffaflık, hesap verebilirlik ve kişisel veri haklarının uygulanmasına ilişkin eksiklikler de bulunuyor.
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin denetim görevine sahip Kişisel Verileri Koruma Kurumunun operasyonel çerçevesi de AB tarafından Avrupa standartlarıyla tam uyumlu görülmüyor.
Kişisel veriler kriteri iki başlığı daha etkiliyor
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin kriter, tek başına bir vize serbestisi şartı olmasının yanı sıra Türkiye'nin karşılamadığı diğer iki kriterle de bağlantılı bulunuyor.
Bunlardan biri, Avrupa Polis Teşkilatı (Europol) ile operasyonel işbirliği anlaşması yapılması. Türkiye ile Europol arasında veri değişimine ilişkin anlaşmanın henüz imzalanmamış olmasının nedenlerinden biri olarak kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın AB müktesebatıyla uyumlu olmaması gösteriliyor.
AB yetkilileri, böyle bir anlaşmanın bulunmaması nedeniyle terör şüphelileri ve Türkiye açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilen diğer kişilere ilişkin verilerin Türkiye tarafından Europol'e aktarılmasının sınırlı kaldığına dikkat çekiyor.
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemeler, terörle mücadele mevzuatı açısından da önem taşıyor. Bu alanda AB ülkeleri ve kurumlarıyla polis ve adli işbirliğinin, veri koruma mevzuatındaki uyumsuzluk nedeniyle sınırlı kaldığı belirtiliyor.
AB'den Türkiye'nin hamlesine temkinli yaklaşım
AB, Türkiye'nin vize muafiyeti sürecinde kalan kriterleri tamamlamasını bekliyor. Brüksel, kalan şartlar karşılanmadan süreçte önemli bir ilerleme yaşanmayacağını uzun süredir belirtiyor.
Türkiye'nin kalan 6 kriterden birine yönelik yeni çalışma başlatması ise AB tarafından ihtiyatlı bir yaklaşımla karşılanıyor.
Bir AB yetkilisi BBC Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede, “Biz uzun süredir kriterlerin karşılanmasına yardımcı olmak amacıyla Türkiye'yle birlikte çalışmaya hazır olduğumuz mesajını veriyoruz. Uzun bir hareketsizlik döneminin ardından adım atılmaya başlanmasını olumlu buluyoruz” dedi.
Türkiye ile AB Komisyonu'nun teknik heyetleri arasında yapılması planlanan görüşmeler, kişisel verilerin korunması kriterine ilişkin sürecin ilk aşamalarından biri olacak.
Bir AB yetkilisi, görüşmelerde Türkiye'nin kriteri karşılamak için yürüttüğü ve planladığı çalışmaların değerlendirileceğini belirterek, “Görüşmelerde Türkiye'nin kriteri karşılamak için yaptığı ve yapmayı düşündüğü çalışmalar değerlendirilecek. Yapılması düşünülen değişikliklerin AB'nin beklentilerini karşılama potansiyeli ele alınacak. Bazı telkin ve yönlendirmeler gündeme gelecektir” ifadelerini kullandı.
Teknik görüşmenin ardından yeni temasların gerçekleştirilmesi bekleniyor. Türkiye'nin çalışmalar kapsamında Brüksel'den bazı konularda esneklik talep etmesi de gündemde.
Türkiye'nin karşılamadığı 6 kriter
Türkiye ile AB arasındaki Vize Serbestisi Diyaloğu, 16 Aralık 2013'te başlatıldı. Türkiye, sürecin başlamasının ardından ilk üç yılda 72 kriterin 65'ini yerine getirdi. 2018'de bir kriterin daha karşılanmasıyla tamamlanmayan kriter sayısı 6'ya düştü.
Aradan geçen yıllarda kalan kriterlerin karşılanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü belirtilse de AB'nin beklentilerini karşılayacak somut adımlar konusunda ilerleme sağlanamadı.
Türkiye'nin halen tamamlamadığı 6 kriter şöyle:
- Terörle mücadele yasasında değişiklik yapılması.
- Avrupa Polis Teşkilatı (Europol) ile Operasyonel İşbirliği Anlaşması yapılması ve uygulanması.
- Avrupa Konseyi bünyesindeki Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu'nun (GRECO) yolsuzlukla mücadele alanındaki önerilerinin yerine getirilmesi.
- Tüm AB üyesi ülkelerle adli işbirliğinin sağlanması.
- Türkiye üzerinden kural dışı şekilde AB ülkelerine geçen kişilerin geri alınmasına ilişkin Geri Kabul Anlaşması'nın tüm unsurlarıyla uygulanması.
- Kişisel verilerin korunmasına yönelik yasal düzenlemelerin Avrupa standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi.
