Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye'nin sanayisini karbondan arındırma hedefi doğrultusunda yaklaşık 300 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğunu açıkladı. Türkiye'nin mali açıdan güçlü bir konumda bulunduğunu belirten Şimşek, iddialı iklim hedeflerine ulaşmak için kamu kaynaklarının yanı sıra özel sermayenin de harekete geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Şimşek, Türkiye'nin ev sahipliğinde ilk kez düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen "Küresel Finans Zirvesi" başlıklı oturumda konuştu.
İklim hedeflerine ulaşma sürecindeki en önemli sınavın gerekli finansmanı bulmak olduğunu ifade eden Şimşek, 2026 yılının son derece zorlu geçtiğini söyledi.
Yakın tarihin en büyük enerji arzı şoklarından birinin yaşandığına ve bunun önemli makroekonomik sonuçlar doğurduğuna dikkati çeken Şimşek, Türkiye'nin 2053 net sıfır hedefine odaklandığını belirtti.
Türkiye'nin büyüyen bir ekonomi olduğunu ve büyümeyi sürdürmesi gerektiğini kaydeden Şimşek, bu süreçte karbon salımının azaltılması ve yeşil sanayinin oluşturulmasının öncelikli konular arasında bulunduğunu dile getirdi.
2040'a kadar 175 gigavat güneş ve rüzgâr enerjisi hedefi
Enerji alanında iki temel bileşen bulunduğuna işaret eden Şimşek, Türkiye'nin bu alanda iddialı hedefleri olduğunu belirterek 2040 yılına kadar 175 gigavat güneş ve rüzgâr enerjisi kapasitesine ulaşmayı hedeflediklerini bildirdi.
Düşük karbonlu üretime geçişin Türkiye açısından bir tercih değil, zorunluluk olduğunu vurgulayan Şimşek, ülkenin ihracatının yarısından fazlasının Avrupa'ya yapıldığını hatırlattı. Bu nedenle sanayide karbonsuzlaşma yatırımlarının önem taşıdığını ifade etti.
Temel zorluğun hem uygun maliyetli hem de temiz enerji üretmek olduğunu belirten Şimşek, sanayinin karbondan arındırılmasının mümkün olduğuna inandıklarını söyledi. Bu dönüşümün maliyeti ve finansmanının nasıl sağlanacağına ilişkin soruların yanıtlanması gerektiğini kaydeden Şimşek, şöyle konuştu:
"Sanayinin karbondan arındırılması mümkün mü? Biz bunun gerçekleştirilebileceğine inanıyoruz ancak burada yanıtlanması gereken temel sorular, bunun ne kadara mal olacağı ve finansmanının nasıl sağlanacağı. Yapılan hesaplamalar bu hedef doğrultusunda yaklaşık 300 milyar dolarlık bir kaynağa ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin mali duruşu oldukça güçlü. Deprem sonrası altyapının yeniden inşası için 100 milyar doların üzerinde harcama yapılmasına rağmen bütçe açığımız Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'ya oranla yaklaşık yüzde 3 seviyesinde. Kamu borcumuzun GSYH'ye oranı da yaklaşık yüzde 22 ile oldukça mütevazı bir düzeyde. Dolayısıyla önemli bir mali hareket alanına sahibiz ancak bu iddialı hedeflere ulaşmak için yalnızca kamu kaynaklarının yeterli olmayacağını düşünüyoruz."
Özel sermayeyi harekete geçirmek için uluslararası destek çağrısı
Şimşek, yeşil dönüşümün finansmanı için Dünya Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) gibi çok taraflı kalkınma kuruluşlarının desteğine ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Bu kuruluşlardan yalnızca kredi temin etmenin yeterli olmayacağını ifade eden Şimşek, farklı kaynaklardan özel sermayenin harekete geçirilmesi ve yatırımların risklerinin azaltılması gerektiğini söyledi.
Çok taraflı kalkınma bankalarının teminat sağlayarak ve riskleri üstlenerek özel sektör yatırımlarını destekleyebileceğini belirten Şimşek, Dünya Bankası, EBRD ve Uluslararası Finans Kurumu'nun (IFC) sürece dahil olmasının önemini vurguladı.
Şimşek, Türkiye'nin dönüşüm hedeflerini gerçekleştirmek için güçlü bir mali konuma ve yeterli hareket alanına sahip olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Buradaki amaç, yalnızca bu kuruluşlardan kredi temin etmek değil, farklı kaynaklardan özel sermayeyi harekete geçirmek ve yatırımların risklerini azaltmak. Çok taraflı kalkınma bankaları, teminat sağlayarak ve riskleri üstlenerek özel sektör yatırımlarının önünü açabilir. Dünya Bankası, EBRD ve IFC gibi kuruluşların bu sürece ortak olarak dahil olması büyük önem taşıyor. Türkiye'nin bu hedefleri gerçekleştirmek için güçlü bir mali konumu ve yeterli hareket alanı bulunuyor."
Türkiye son 10 yılda enerji ithalatına 600 milyar dolar ödedi
Türkiye'nin birincil enerji kaynaklarının yüzde 70'inden fazlasını ithal ettiğini belirten Şimşek, enerji ithalatının cari açığın önemli bir bölümünü oluşturduğunu söyledi.
Son 10 yılda petrol ve doğal gaz ithalatı için yaklaşık 600 milyar dolar harcandığına dikkat çeken Şimşek, bu tutarın Türkiye'nin brüt dış borcundan daha yüksek olduğunu ifade etti.
Yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasının hem enerji bağımlılığını azaltmak hem de ekonomik dayanıklılığı güçlendirmek açısından gerekli olduğunu belirten Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:
"(Bu) Brüt dış borcumuzdan daha yüksek. Dolayısıyla enerji sistemimize baktığımızda, yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmamız gerektiği açık. Bu, ekonomik dayanıklılığımızı da güçlendirecek. Bu nedenle yenilenebilir enerji yatırımlarımızı sürdürmeye devam edeceğiz. Bunun ekonomik gerekçesi son derece açık. Enerji sistemimizi karbondan arındırırken aynı zamanda elektrifikasyonu yaygınlaştırmaya yöneliyoruz. Böylece enerji ithalatına bağımlılığımızı ve makrofinansal risklerimizi azaltırken dayanıklılığımıza ve rekabet gücümüze yatırım yapıyoruz. Bu dönüşüm sayesinde sanayimize daha uygun maliyetli ve rekabetçi fiyatlarla enerji sunabiliyoruz. Bununla birlikte, önümüzdeki dönemde atılması gereken daha pek çok adım bulunuyor."
