Suudi Arabistan, Yemen'deki Husilerin ülkesine yönelik saldırılarının ardından Türkiye ve Pakistan ile acil genelkurmay başkanları toplantısı yapılması için harekete geçti. Tarihi ve yeri henüz açıklanmayan toplantıda, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Riyad'a sağlanabilecek desteğin ele alınması bekleniyor.
Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının yoğunlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın uygulanmasına ilişkin yeni bir süreci gündeme getirdi.
Üç ülkenin dışişleri bakanları, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nedeniyle bulundukları New York'ta bir araya gelerek genelkurmay başkanlarının acil toplantı yapmasına yönelik hazırlıkları görüştü. Görüşmede, saldırılar karşısında Suudi Arabistan'a verilebilecek desteğin değerlendirilmesi kararlaştırıldı.
Genelkurmay başkanları acil toplanacak
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar, New York'ta gerçekleştirdikleri görüşmede Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın kurumsal yapısının oluşturulması ve üç ülke arasındaki güvenlik iş birliğini ele aldı.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre bakanlar, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan genelkurmay başkanlarının katılacağı acil toplantının hazırlıklarını da görüştü. Toplantının ne zaman ve nerede yapılacağı henüz açıklanmadı.
Suudi Arabistan'a ne tür askerî destek verilecek?
Genelkurmay başkanlarının yapacağı toplantıda, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Suudi Arabistan'a sağlanabilecek desteğin kapsamının değerlendirilmesi bekleniyor.
Ancak olası desteğin askerî birlik, hava savunma sistemleri, istihbarat paylaşımı, lojistik kapasite veya teknik yardım şeklinde olup olmayacağı konusunda henüz resmî bir açıklama yapılmadı.
Türkiye veya Pakistan'ın Suudi Arabistan'a asker göndermesine ilişkin kamuoyuna açıklanmış bir karar da bulunmuyor. Bu nedenle toplantı çağrısının mevcut aşamada ortak savunma seçeneklerinin ve anlaşmanın mekanizmalarının değerlendirilmesine yönelik olduğu belirtiliyor.
Altı balistik füze düşürüldü
Acil toplantı hazırlıkları, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının yeniden yoğunlaştığı bir dönemde gündeme geldi.
Suudi Arabistan öncülüğündeki Yemen koalisyonunun sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, 24 Eylül Perşembe günü Yemen'den Taif ve Yanbu'ya yönelen altı balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini açıkladı.
El-Maliki, saldırı girişiminin engellendiğini ve Husilerin gerilimi artıran eylemlerine kararlılıkla karşılık verileceğini söyledi. Füzelerin engellenmesi sırasında herhangi bir hasar veya can kaybı yaşanıp yaşanmadığına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
Husi saldırıları Riyad'a kadar ulaştı
Suudi Arabistan, 19 Eylül'de de başkent Riyad'a yönelen bir balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıklamıştı.
Husiler aynı dönemde Riyad'daki bazı noktalar ile Yanbu'daki petrol altyapısını hedef aldıklarını ileri sürdü. Suudi makamları Riyad'a yönelik füzenin düşürüldüğünü doğrularken, Husilerin hedeflere ilişkin tüm iddiaları bağımsız kaynaklarca teyit edilemedi.
Saldırıların Suudi kentleri, enerji altyapısı ve Kızıldeniz'deki deniz trafiği üzerindeki tehdidi artırması, üçlü savunma anlaşmasının nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmaları da hızlandırdı.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması ne öngörüyor?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalandı.
Anlaşmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imza attı.
Ortak savunma hükmüne göre taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, üç ülkeye birden yapılmış saldırı olarak kabul ediliyor. Anlaşmada ayrıca savunma sanayisi, askerî eğitim, teknoloji geliştirme ve terörle mücadele gibi alanlarda iş birliğinin geliştirilmesi öngörülüyor.
Mekke Anlaşması ilk ciddi sınavında
Husi saldırıları ve sonrasında gelen acil toplantı çağrısı, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın kriz ortamındaki ilk önemli sınavlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Bununla birlikte anlaşmanın ortak bir askerî müdahaleyi otomatik olarak başlatıp başlatmayacağı; taraf ülkelerdeki hukuk ve onay süreçleri ile siyasi kararlara bağlı bulunuyor.
Indian Express'te yayımlanan bir analizde de Husi saldırılarının anlaşmanın uygulanabilirliğini test ettiği savunuldu. Ancak bu değerlendirme üç ülke hükümetlerinin resmî açıklaması değil, haber kuruluşunun analizi niteliğinde.
Hakan Fidan: Anlaşmanın arkasındayız
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 19 Eylül'de yaptığı açıklamada Suudi Arabistan'a yönelik saldırıların ülkenin toprak bütünlüğünü ve egemenliğini hedef aldığını söyledi.
Üç ülkenin birbirlerine karşı müttefiklik sorumluluğu bulunduğunu belirten Fidan, Suudi Arabistan'ın özellikle teknik alanlardaki askerî ihtiyaçlarının Türkiye tarafından karşılanabileceğini ifade etti.
Fidan, Türkiye'nin imzaladığı anlaşmanın arkasında olduğunu vurgulayarak, “Bunu da karşılama yönünde bir sıkıntımız olmaz” dedi.
İlk toplantı İstanbul'da yapılmıştı
Mekke Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin ilk toplantısı 31 Ağustos'ta İstanbul'da gerçekleştirildi.
Toplantıya üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile askerî komuta kademesinden yetkililer katıldı. Görüşmelerde kalıcı sekretaryanın oluşturulması ve savunma iş birliğinin kurumsallaştırılması ele alındı.
Planlanan acil genelkurmay toplantısında ise saldırılar karşısında hangi ortak savunma mekanizmalarının devreye alınabileceği değerlendirilecek. Toplantıdan çıkacak kararların, üçlü anlaşmanın sahadaki uygulama biçimini de belirlemesi bekleniyor.
