Arkeologlar, günümüz Irak sınırları içinde bulunan antik Eridu kentinde, binlerce yıl boyunca korunmuş devasa bir sulama kanalı ağı ortaya çıkardı. Uydu görüntüleri, insansız hava araçları ve saha araştırmalarıyla tespit edilen sistemin yaklaşık 200 ana kanal ile 4 bin yan koldan oluştuğu belirlendi.
MÖ 1. binyıla tarihlenen sulama ağı, antik Mezopotamya çiftçilerinin tarım arazilerini nasıl suladıklarına ilişkin önemli fiziksel kanıtlar sunuyor.
Independent'ta yer alan habere göre, Durham Üniversitesi'nden jeoarkeolog Jaafar Jotheri liderliğindeki araştırma ekibi, antik dönemde kullanılan geniş bir su yönetim sistemini haritalandırdı. MÖ 6. binyıldan MÖ 1. binyılın başlarına kadar yerleşim yeri olan Eridu'daki keşif, bölgenin erken dönem tarım uygulamalarının anlaşılmasına katkı sağlıyor.
Fırat Nehri'nin yatak değiştirmesi sistemi korudu
Bugüne kadar antik kentteki sulama yöntemlerine ilişkin bilgiler, büyük ölçüde çivi yazılı tabletler gibi dolaylı kaynaklara dayanıyordu. Eridu'da ortaya çıkarılan kanal ağı ise dönemin su yönetimi uygulamalarına doğrudan fiziksel kanıt sunması bakımından önem taşıyor.
Mezopotamya'daki diğer antik yerleşimlerden farklı olarak Eridu'daki sulama sistemi, MÖ 1. binyılda Fırat Nehri'nin yatak değiştirmesi sayesinde korunmuş olabilir. Nehrin yön değiştirmesiyle bölgenin kurak ve ıssız hale gelmesi, daha sonraki dönemlerde açılan kanalların eski sistemi örtmesini engelledi. Böylece binlerce yıllık kanal ağı günümüze kadar bozulmadan ulaşabildi.
200 ana kanal ve 4 bin yan kol haritalandırıldı
Araştırmacılar, uydu görüntülerini, insansız hava araçlarıyla elde edilen verileri ve saha çalışmalarını bir araya getirerek kapsamlı bir sulama ağı belirledi. Antik Fırat Nehri'ne doğrudan bağlanan yaklaşık 200 ana kanalın yanı sıra 700'den fazla çiftliğe su ulaştıran yaklaşık 4 bin küçük yan kanal tespit edildi.
Araştırma ekibinin bulgularına göre ana kanalların uzunluğu 1 ila 9 kilometre, genişliği ise 2 ila 5 metre arasında değişiyor. Yan kanallar ise ana hatlardan ayrılarak tarım arazilerine su taşıyordu.
Doğal coğrafya tarım sistemine entegre edildi
Bulgular, antik dönem çiftçilerinin bölgenin doğal coğrafi özelliklerinden yararlanarak etkili bir sulama düzeni kurduğunu gösteriyor. Çiftçiler, yüksek nehir setlerinde bulunan suyun yer çekiminin etkisiyle tarlalara akmasını sağlayacak biçimde kanallar açtı. Ayrıca setlerde oluşturulan gedikler aracılığıyla suyun taşkın ovasına yayılmasını sağladı.
Araştırmada, Fırat Nehri yatağının her iki yakasında da tarım yapıldığı belirlendi. Bununla birlikte nehrin kuzey yakasındaki tarımsal faaliyetlerin güney yakasına kıyasla çok daha yoğun olduğu tespit edildi.
Araştırmacılar, bölgede gerçekleştirilecek yeni çalışmaların antik Mezopotamya'da tarım tekniklerinin zaman içinde nasıl değiştiğine ilişkin daha ayrıntılı bilgiler sağlayabileceğini belirtiyor.