Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından 26 ilde 7 bin 511 gençle gerçekleştirilen "Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması", yeni neslin yayın tüketim alışkanlıklarındaki köklü değişimi gözler önüne serdi. Verilere göre, 15-21 yaş grubunun 2022 yılında 1 saat 40 dakika olan günlük ortalama televizyon izleme süresi 40 dakikaya düştü. Gençlerin televizyonu her gün düzenli olarak izleme oranı ise yüzde 10,1 seviyesinde kaldı. Günlük ortalama radyo dinleme süresinin 33 dakikada kaldığı araştırmada, gençlerin ana mecrasının internet ve dijital platformlar olduğu tescillendi.
Sosyal medya haberciliğin ve gündemin merkezine yerleşti
Araştırma sonuçları, gençlerin günün önemli bir kısmını dijital mecralarda geçirdiğini kanıtlıyor. Günlük ortalama internet kullanım süresi 4 saatin üzerine çıkarken, gençlerin günlük sosyal medya kullanım süresi ortalama 3 saat 24 dakika olarak ölçüldü. Gençlerin yüzde 86,6'sının sosyal medyayı kullanmadaki birincil gerekçe olarak "gündemi takip etmek" yanıtını vermesi, haber takibinde geleneksel kanalların yerini sosyal ağların aldığını net bir şekilde gösterdi. Öte yandan Netflix ve Prime Video gibi isteğe bağlı dijital yayın platformlarını kullanan gençlerin oranı da son üç yılda yüzde 40'tan yüzde 65'e yükseldi.
Dijital okuryazarlık oranı artıyor
Gençlerin ekran tercihlerindeki bu kayma, dijital yetkinlik seviyelerine de yansıdı. 2022 yılında yüzde 29,4 olan yüksek dijital okuryazarlık oranı güncel araştırmada yüzde 57,2'ye tırmandı. Düşük okuryazarlık seviyesindeki gençlerin oranı ise yüzde 35,6'dan yüzde 13,9'a geriledi. Bununla birlikte, gençlerin yalnızca yüzde 42'sinin temel bilgisayar yazılımlarını etkin kullanabildiği, dijital ayak izi farkındalık düzeyinin ise yüzde 55,3 seviyesinde seyrettiği kaydedildi.
RTÜK'ten yapay zekâ destekli otonom denetim hamlesi
Medya tüketim alışkanlıklarındaki dönüşüm, TBMM Okul Saldırılarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonunda da kapsamlı şekilde değerlendirildi. RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, televizyon odaklı geleneksel denetim yaklaşımının yetersiz kaldığını belirterek, "Veri İnceleme ve Analiz Sistemi" (VİA+) adlı yapay zekâ destekli otonom projeyi hayata geçirdiklerini duyurdu. Proje sayesinde dijital yayınlardaki risklere ve algoritma bazlı içerik önerilerine daha hızlı müdahale edilmesi hedefleniyor. RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler de sosyal medya kullanımının teknik düzenlemelerin ötesinde psikososyal boyutlarıyla ele alınmasının zorunlu hale geldiğini ifade etti.
*Kapak görseli yapay zekayla oluşturulmuştur.
