Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedat Gündoğdu'nun Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi'nden araştırmacılarla gerçekleştirdiği uluslararası çalışmada, sigara tütünündeki mikroplastik kirliliği araştırıldı.
18 ülkeden gönüllüler aracılığıyla toplanan 88 farklı sigara çeşidinin tütünleri analiz edildi. Arnavutluk, Belçika, Bosna-Hersek, Çin, Mısır, Finlandiya, Gürcistan, Almanya, Japonya, Letonya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Polonya, Sırbistan, İspanya, İsveç, Türkiye ve İngiltere'den alınan örnekler üzerinde yapılan incelemelerde, 88 sigara çeşidinin 83'ünde mikroplastik tespit edildi.
Araştırmada toplam 988 plastik parçacığı sayılırken, bir gram tütünde ortalama 7,2 mikroplastik parçacığı bulundu. Daha önce sigara ve plastik kirliliği arasındaki ilişki ağırlıklı olarak filtreler üzerinden incelenirken, bu çalışmada doğrudan sigaranın yakılan tütünü araştırıldı. Çalışmanın sonuçları çevre kirliliği alanında önemli yayınlardan biri olan Environmental Pollution dergisinde yayımlandı.
“İlk kez sigara içicisinin yaktığı tütüne baktık”
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, sigaradaki plastik sorununa bugüne kadar daha çok filtreler üzerinden yaklaşıldığını belirterek, araştırmada ilk kez doğrudan yakılan tütünün incelendiğini söyledi.
Gündoğdu, “Bugüne kadar sigaradaki plastik sorunu hep filtre üzerinden konuşuldu. Biz ilk kez sigara içicisinin yaktığı tütünün kendisine baktık. Hem mikroskop hem de ileri analiz teknikleriyle tütünün içerisindeki yabancı partikülleri inceledik. Bu 18 ülkeden toplanan 88 farklı sigara çeşidinin 83'ünün tütününde mikroplastik bulduk. Bu, her 10 paketin 9’unda mikroplastikli sigaralara maruz kalmak demek oluyor. Bir gram tütünde ise ortalama 7,2 plastik parçacık bulduk. Toplamda da 988 plastik parçacık saydık” diye konuştu.
En fazla polietilen ve polipropilen tespit edildi
Araştırmada, günlük yaşamda yaygın olarak kullanılan plastik türlerinin sigara tütününde de bulunduğu belirlendi. Gündoğdu, en sık rastlanan plastik türünün polipropilen olduğunu belirtirken, tespit edilen plastikler arasında ambalajlarda kullanılan polietilen yüzde 37,3 ile ilk sırada yer aldı.
Çuval, sentetik kumaş ve ambalaj üretiminde kullanılan polipropilen yüzde 23,6, pet şişe ve polyester kumaşlarda bulunan PET/polyester ise yüzde 22,6 oranında tespit edildi. Daha düşük miktarlarda naylon, polikarbonat, akrilik, pleksiglas (PMMA) ve PVC de bulundu.
Türkiye mikroplastik miktarında ikinci sırada
Araştırmada tütündeki mikroplastik miktarları ülkeler bazında da karşılaştırıldı. Buna göre Bosna-Hersek, bir gram tütünde 30 mikroplastik parçacığı ile ilk sırada yer aldı. Türkiye ise bir gram sigara tütününde tespit edilen 19 mikroplastik parçacığıyla ikinci sırada bulundu.
Türkiye'yi Finlandiya, Karadağ, İsveç ve Letonya takip etti.
Gündoğdu, mikroplastiklerin tütünün işlenmesi sırasında karışmış olabileceğini değerlendirdi. Tütünün çoğu zaman açık alanda ve güneşte kurutulduğunu, ardından çuvallanarak paketlendiğini belirten Gündoğdu, kurutma ve taşıma sırasında kullanılan brandalar ile çuvalların çoğunlukla PVC ve polipropilenden üretildiğine dikkat çekti.
Gündoğdu, bu malzemelerin açılıp kapanması, toplanması ve kurutma aşamalarında tütünle temas etmesi nedeniyle plastik parçacıkların tütünün içerisine karışmış olabileceğini ifade etti.
Plastiklerin yanması zehirli gazlara yol açabiliyor
Sigaranın içerdiği plastiklerin yanmasının, tütünün bilinen zararlarının yanı sıra farklı toksik maddelere maruz kalma riskini de beraberinde getirebileceği belirtildi.
Gündoğdu, sigaranın yanan ucundaki sıcaklığın 600 ila 900 santigrat dereceye kadar çıkabildiğini ve bu sıcaklığın plastikleri parçalayarak çeşitli zararlı gazların ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.
Gündoğdu, “Sigara içen kişi, tütünün içindeki plastiği de yakıyor. Sigaranın yanan ucunda sıcaklık 600 ile 900 santigrat arasına çıkıyor. Bu sıcaklık plastikleri parçalayıp, zararlı gazlara dönüştürmeye yetiyor. Çeşitli zehirli kimyasallar ortaya çıkıyor. Dolayısıyla sigara içen kişi, sigaranın kendi zararının yanında bu plastiklerin yanarak ortaya çıkardığı zehirli gazlara da maruz kalıyor. Bu noktada kullanıcılar açısından sigarayı bırakmak, azaltmak önemli bir önlem olur. Yasa yapıcılar için de sigaranın yapımı aşamasındaki şartların plastikten arındırılması noktasında bazı önlemlerin alınması gerekiyor” dedi.
