İlaçlara dirençli mantar enfeksiyonlarıyla mücadelede umut veren bir gelişme yaşandı. Kanada’daki McMaster Üniversitesi araştırmacıları, 11 yıl süren çalışmaların ardından tehlikeli mantarları zayıflatarak mevcut tedavilerin yeniden etkili olmasını sağlayan özel bir molekül keşfetti.
Araştırmacılar, butyrolactol A adı verilen bu molekülün özellikle Cryptococcus neoformans adlı mantara karşı güçlü sonuçlar verdiğini açıkladı.
Hayati risk oluşturan mantarlara karşı etkili
Cryptococcus neoformans, akciğer enfeksiyonlarına yol açabilen ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde hayati risk oluşturan tehlikeli bir mantar türü olarak biliniyor. Hem bitkilerde hem de hayvanlarda yaşayabilen bu mantar, dünya genelinde ciddi sağlık sorunlarına neden oluyor.
Uzmanlar ayrıca Candida auris ve Aspergillus fumigatus gibi diğer dirençli mantar türlerinin de küresel ölçekte hızla yayılan bir tehdit haline geldiğine dikkat çekiyor.
Mantarı öldürmek yerine zayıflatıyor
Bilim insanları bu çalışmada, mantarları doğrudan yok etmek yerine onları zayıflatmayı hedefleyen yeni bir yaklaşım benimsedi. Bu yöntem sayesinde, daha önce etkisiz kalan mevcut ilaçların yeniden işe yarar hale gelmesi sağlandı.
Binlerce kimyasal bileşiğin incelendiği çalışmada, yıllar önce keşfedilip rafa kaldırılan butyrolactol A molekülü yeniden değerlendirildi. Araştırmalar, bu molekülün mantarın hayatta kalmasını sağlayan kritik bir savunma sistemini devre dışı bıraktığını ortaya koydu.
Mevcut tedaviler yetersiz kalıyor
Günümüzde mantar hastalıklarının tedavisinde kullanılan ilaç seçeneklerinin oldukça sınırlı olduğu belirtiliyor. En güçlü ilaçlardan biri olan ve etken maddesi amfoterisin B olan tedavinin, hastalarda ciddi yan etkilere yol açabildiği ifade ediliyor.
Araştırmacılara göre, mantar hücrelerinin insan hücrelerine benzer yapıda olması, tedavilerin vücuda zarar verme riskini artırıyor ve yeni ilaç geliştirilmesini zorlaştırıyor.
Manchester Üniversitesi’nin 2024 yılında yayımladığı bir araştırmaya göre, mantar enfeksiyonlarına bağlı ölümler son 10 yılda iki katına çıktı. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 3,8 milyon insanın bu enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi.
