Bazı tarihler vardır; takvimde sıradan görünür ama ruh için ağırdır. Bir kaza, kayıp, şiddet olayı ya da hayatı kökten değiştiren bir deneyimin yıl dönümü geldiğinde kişi, aradan ne kadar zaman geçerse geçsin, kendini beklenmedik bir duygusal fırtınanın içinde bulabilir. Uzmanlar bu durumu “travma yıldönümü tepkisi” olarak tanımlıyor.
Beyin neden geçmişi bugüne taşıyor?
Travmatik anılar, beynin tehdit algısından sorumlu bölgelerinde depolanır. Bu nedenle yıl dönümleri, mevsim değişiklikleri, kokular ya da benzer görüntüler beynin “o an yeniden yaşanıyor” sinyalini vermesine neden olabilir. Kişi, tehlike geçmişte kalmış olsa bile bedeni ve duyguları bugünde alarm verir.
Travma yıldönümünde neler yaşanabilir?
Uzmanlara göre bu dönemlerde şu belirtiler sık görülüyor:
Nedensiz huzursuzluk ve yoğun kaygı
Uyku bozuklukları, kabuslar
Ani öfke patlamaları veya içe kapanma
Bedensel belirtiler (çarpıntı, mide ağrısı, nefes darlığı)
“Her şey yeniden oluyormuş” hissi
Bu tepkiler, kişinin iyileşmediği anlamına gelmez; aksine beynin koruma refleksinin bir sonucudur.
“Neden tam bugün böyle oldum?” sorusunun cevabı
Birçok kişi yaşadığı duygusal dalgalanmanın nedenini anlayamaz. Takvime bakıldığında ise o travmatik olayın yıl dönümüne denk gelindiği fark edilir. Uzmanlar, bu farkındalığın bile kişinin kendine daha şefkatli yaklaşmasını sağladığını vurguluyor.
Travma yıldönümleriyle başa çıkmak mümkün mü?
Evet. Psikologlara göre bu süreçte şunlar yardımcı olabilir:
Duyguları bastırmak yerine kabul etmek
O gün için kendine yük bindirmemek
Güvenli kişilerle iletişimde olmak
Nefes, meditasyon ve bedensel gevşeme egzersizleri
Gerekirse profesyonel destek almak
Sessiz ama güçlü bir eşik
Travma yıldönümleri çoğu zaman dışarıdan görünmez ama kişi için derin bir içsel eşiktir. Uzmanlar, bu günlerin “yeniden yaralanma” değil, doğru destekle iyileşmenin güçlenebileceği bir dönemeç olabileceğini belirtiyor.
Toplumda hâlâ yeterince konuşulmayan bu durum, travmanın yalnızca geçmişte kalmadığını; zamanla, tarihlerle ve hatıralarla birlikte tekrar kapıyı çalabildiğini gösteriyor.
