Sosyal medya platformlarında köpek balıklarıyla yapılan dalış ve yakın temas videolarının yaygınlaşması, biyologlar ve deniz bilimcileri arasında ciddi bir endişe kaynağı haline geldi. Son bir yılda en az üç tanınmış içerik üreticisinin köpek balığı saldırısında yaralanması, dijital mecralardaki pervasız içerik avcılığını ve güvenlik protokollerinin hiçe sayılmasını yeniden tartışmaya açtı.
Nisan ayında Brezilya açıklarında dalış yaparken iki metreyi aşan bir köpek balığının bacağına kilitlenmesi sonucu yaralanan 37 yaşındaki sosyal medya üreticisi Tayane Dalazen’in kurtulma anları on milyonlarca izlenmeye ulaştı. Dalazen, amacının içerik üretmek olmadığını ve hayvanı doğrudan kışkırtmadığını savunsa da uzmanlar, mesafenin korunamamasının bu tür saldırıları kaçınılmaz kıldığı konusunda uyarıyor.
Saldırılarda ve kural ihlallerinde belirgin artış
Benzer vakalar son aylarda dünyanın farklı noktalarında da kayda geçti. Temmuz ayında zıpkınla avlanan bir içerik üreticisi resif köpek balığının saldırısıyla bacağını kaybetme tehlikesi yaşarken, aralık ayında ise Çinli bir fenomen Maldivler'de saldırıya uğradı. Küresel ölçekte insan-köpek balığı temaslarını izleyen Uluslararası Köpek Balığı Saldırı Dosyası (International Shark Attack File - ISAF) araştırmacıları, son üç yıl içinde sosyal medya için görüntü çekmeye çalışırken ısırılan kişilerin sayısında belirgin bir artış gözlemlediklerini aktardı.
Vahşi yaşam turlarına katılan gruplar üzerinde yapılan araştırmalar ise rehberlerin ve dalış eğitmenlerinin güvenlik talimatlarını en çok göz ardı eden kitlenin influencerlar ve fotoğrafçılar olduğunu ortaya koyuyor.
Hayvanlara dokunma ve üzerine binme vakaları yaygınlaşıyor
Deniz araştırmacısı Kristian Parton, sosyal ağlarda köpek balıklarının üstüne binen, yüzgeçlerine dokunan ve hayvanları taciz eden tehlikeli görüntüleri artık neredeyse her hafta gördüklerini belirterek bu durumun ağır kazalara zemin hazırladığını vurguladı. Uzmanlar, doğası gereği savunmacı olan bu canlıların, kişisel alanları ihlal edildiğinde kendilerini korumak veya keşif yapmak amacıyla ısırma refleksi gösterdiğini hatırlatıyor.
Stres hormonları ekosistemi ve üremeyi vuruyor
İnsan temasının yalnızca hayati tehlike yaratmadığı, deniz canlılarının biyolojisi üzerinde de tahribata yol açtığı bilimsel verilerle ortaya konuyor. Yapılan çalışmalar, insanların köpek balıklarına aşırı yaklaşmasının ve fiziksel temas kurmasının hayvanlarda stresle bağlantılı glukokortikoid hormon seviyelerini yükselttiğini gösteriyor.
Kronikleşen stres; hayvanların bağışıklık sisteminin zayıflamasına, ölüm oranlarının artmasına ve yavru gelişiminin durmasına sebep oluyor. Bilim insanları; özellikle beslenme, çiftleşme ve yavrulama alanlarında rahatsız edilen türlerin bu hayati bölgeleri terk etmek zorunda kaldığını, bunun da deniz ekosisteminde zincirleme kırılmalara yol açabileceğini belirtiyor.
