Çinli arkeologlar, Tibet Platosu’nda yaklaşık 2.100 yıl öncesine tarihlenen antik bir kaya yazıtı keşfetti. Qinghai eyaletindeki Gyaring Gölü yakınlarında, deniz seviyesinden 14 bin feet yükseklikte bulunan yazıt, Çin’in ilk imparatoru Qin Shi Huang’ın “ölümsüzlük iksiri” arayışıyla Kunlun Dağı’na gönderdiği simyacı seferini anlatıyor. Yazıtın otantikliği Çin Kültürel Miras İdaresi tarafından onaylandı.
Yazıt, “Beşinci derece büyük usta Yi”nin imparator tarafından Kunlun Dağı’na “yao” toplamak üzere gönderildiğini kaydediyor. “Yao” hem şifalı otlar ve mineralleri hem de efsanevi ölümsüzlük iksirini ifade edebiliyor. Sefer, imparatorluğun 37. yılında gerçekleşmiş ve ekip Gyaring Gölü’ne ulaştıktan sonra 40 mil ötedeki Kunlun Dağı’na yönelmiş.
Daha önce Qin Shi Huang’ın ölümsüzlük arayışı için Japonya’ya seferler düzenlediği biliniyordu. Ancak bu keşif, imparatorun batıya da benzer bir sefer düzenlediğini ilk kez doğruluyor. Yazıtı 2020’de bulan arkeolog Hou Guangliang, “Qin döneminde bu zorlu ve ıssız coğrafyaya ulaşmak olağanüstü bir cesaret gerektiriyordu” dedi.
Yazıtın otantikliği tartışmaları uzun süre gündemde kaldı. Çin Ulusal Kültürel Miras İdaresi, kullanılan “xiaozhuan” yazı stili ve taşın işlenme tekniklerinin Qin dönemine uygun olduğunu, modern aletlerle yapılmış olma ihtimalinin bulunmadığını duyurdu.
Buna rağmen bazı tarihçiler şüphelerini sürdürüyor. Pekin Üniversitesi’nden tarih profesörü Xin Deyong, “Bu sadece hükümetin otoritesine bırakılacak bir mesele değil, akademik dünyanın da bilme hakkı vardır” diyerek doğrulama raporlarının ve uzman isimlerin kamuoyuna açıklanmasını talep etti.
