İngiltere'de kilo kontrolü ve diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 grubu ilaçlarla ilgili dikkat çeken veriler ortaya çıktı. İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu'na (MHRA) yapılan Sarı Kart bildirimlerinde, bu ilaçlarla bağlantılı olabileceğinden şüphelenilen yüzlerce ölüm vakası ve 150 bini aşkın yan etki bildirimi yer aldı.
İngiltere'de yaklaşık 1,6 milyon kişinin zayıflama ilacı kullandığı tahmin edilirken, bildirimlerin ilaçların doğrudan ölüme veya hastalığa neden olduğunu kanıtlamadığı özellikle vurgulandı.
En fazla bildirim Mounjaro için yapıldı
MHRA verilerini inceleyen İngiliz yayın kuruluşlarının aktardığı rakamlarda ilaçlara göre farklı sayılar bulunuyor. Tirzepatid etken maddeli Mounjaro için 100 binden fazla yan etki bildirimi ve farklı kaynaklara göre 98 ila 120 arasında şüpheli ölüm kaydı bulunuyor.
Semaglutid etken maddeli Wegovy, Ozempic ve Rybelsus için ise yaklaşık 44 bin ila 50 bin arasında yan etki bildirimi ve farklı kaynaklarda 37 ila 59 arasında ölüm kaydı yer alıyor.
Liraglutid etken maddeli Saxenda için de yaklaşık 3 bin ila 4 bin 500 arasında bildirim yapılırken, ölüm kayıtlarının farklı kaynaklarda 18 ila 37 arasında değiştiği aktarıldı.
En sık görülen yan etkiler sindirim sistemiyle ilgili
Sarı Kart sistemine yapılan bildirimlerde en sık karşılaşılan şikayetlerin mide bulantısı, kusma, ishal, kabızlık ve reflü gibi sindirim sistemi rahatsızlıkları olduğu belirtildi.
Tirzepatid için 65 bini aşkın, semaglutid için 28 bin 884 ve liraglutid için 1461 sindirim sistemi reaksiyonu kayda geçti. Bunun yanında sinir sistemi, kalp ve damar sistemi, görme ve psikiyatrik rahatsızlıklarla ilgili bildirimler de yapıldı.
Pankreatit uyarısı güçlendirildi
MHRA, 2026'nın ocak ayında GLP-1 ve GLP-1/GIP grubu ilaçların ürün bilgilerindeki akut pankreatit uyarılarını güçlendirdi. Kurumun verilerine göre 2007 ile Ekim 2025 arasında bu ilaçlarla ilişkili 1296 pankreatit bildirimi yapıldı. Bunların 19'u ölümle sonuçlanırken 24'ü nekrotizan pankreatit olarak kaydedildi.
Yetkililer, özellikle geçmeyen ve şiddetli karın ağrısının bulantı veya kusmayla birlikte görülmesi halinde acil sağlık hizmetine başvurulması gerektiğini belirtiyor.
Ölümler için kesin neden bağlantısı kurulmadı
MHRA, Sarı Kart sistemindeki bir bildirimin ilacın söz konusu sağlık sorununa kesin olarak neden olduğu anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Bildirimler, hastaların veya sağlık çalışanlarının ilaç ile yaşanan olay arasında olası bir bağlantı bulunduğundan şüphelenmesi üzerine yapılıyor.
Ölümlerde altta yatan başka hastalıklar, enfeksiyonlar veya ilaçların denetimsiz kullanımı gibi farklı faktörlerin rol oynayabileceği belirtiliyor. Ayrıca kullanım oranının artması ve yan etkiler konusunda farkındalığın yükselmesi de bildirim sayılarının artmasına neden olabiliyor.
Üreticilerden güvenlik vurgusu
Wegovy'nin üreticisi Novo Nordisk, hasta güvenliğinin öncelikleri olduğunu ve GLP-1 ilaçlarının sağlık personeli gözetiminde kullanılması gerektiğini belirtti.
Mounjaro'nun üreticisi Eli Lilly ise güvenlikle ilgili bildirimleri yakından takip ettiğini, hastaların reçetesiz ürünlerden kaçınması ve orijinal ilaç kullanması gerektiğini açıkladı.
GLP-1 ilaçları nasıl çalışıyor?
GLP-1, yemek sonrasında vücutta doğal olarak salgılanan ve kan şekeri ile iştahın düzenlenmesinde rol oynayan bir hormondur. GLP-1 ilaçları bu hormonun etkilerini taklit ederek iştahın azalmasına ve tokluk hissinin artmasına yardımcı olur.
Semaglutid ve liraglutid gibi ilaçlar doğal GLP-1 hormonundan daha uzun süre etkili olacak şekilde geliştirilmiştir. Başlangıçta özellikle Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan bu ilaçların bir bölümü günümüzde obezite ve kilo yönetimi amacıyla da kullanılmaktadır.
İlaçlar ayrıca mide boşalmasını yavaşlatarak tokluk hissinin daha uzun sürmesine katkı sağlayabilir. Ancak kullanım kararı ve doz düzenlemesinin sağlık profesyoneli gözetiminde yapılması önem taşıyor.
