Uluslararası bir araştırma grubunun iş birliğiyle yürütülen ve bilim dünyasının prestijli yayınlarından Nature dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma, uyku düzeni ile biyolojik yaşlanma arasındaki ilişkiye dair ezber bozan sonuçlar sundu. Columbia Üniversitesi'nden bilim insanlarının öncülüğünde gerçekleştirilen ve Birleşik Krallık'taki 500 bin katılımcının sağlık verilerinin incelendiği çalışmada, uyku süresinin beyin, akciğer, karaciğer, deri, bağışıklık sistemi ve metabolizma üzerindeki etkileri yapay zekâ destekli sistemlerle mercek altına alındı.
U Şeklinde İlişki: Ne Çok Az Ne Çok Fazla
Araştırma sonuçlarına göre, insan vücudundaki tüm organlar için tek ve kesin bir değer olmamakla birlikte, biyolojik yaşlanmayı minimuma indiren en uygun uyku süresinin cinsiyete ve vücut bölgesine bağlı olarak 6 saat 24 dakika ile 7 saat 48 dakika (yaklaşık 6,4 ila 7,8 saat) aralığında değiştiği tespit edildi. (Yakın zamanda yayımlanan bu verilere göre, 6 saatin altındaki "yetersiz uyku" ile 8 saatin üzerindeki "aşırı uyku", organların hücresel yaşlanmasını hızlandırarak kronik hastalık riskini artırıyor.) Uzmanlar, uyku süresi ile yaşlanma arasında "U şeklinde" bir ilişki olduğunu; uç noktalara gidildikçe hücresel yıpranmanın hızlandığını belirtiyor.
Fizyolojinin Derinlerine Uzanan Etki
Çalışmaya liderlik eden isimlerden Jianfeng Wen, elde edilen sonuçların uyku kavramına bakış açısını değiştirmesi gerektiğini vurgulayarak, "Uyku süresi, tüm fizyolojimizin derinden kök salmış bir parçasıdır. Etki, beyinden çok daha öteye, tüm vücuda uzanıyor" değerlendirmesinde bulundu. Vücuttaki birçok onarım ve yenilenme sürecinin bu zaman diliminde gerçekleştiğine dikkat çeken araştırmacılar, dakikaların büyük farklılıklar yaratmadığını ancak en verimli döngünün yaklaşık yedi ile sekiz saat arasında tamamlandığını ifade etti.
Beynin Biyolojik Yaşında Cinsiyet Faktörü
Araştırmada öne çıkan bir diğer çarpıcı detay ise beynin biyolojik yaşına dair ipuçları veren proteinlerin analizinden elde edildi. Bu proteinler üzerinden yapılan değerlendirmede, beyin sağlığı için en uygun uyku süresinin kadınlarda 7 saat 48 dakikanın biraz altında, erkeklerde ise yaklaşık 7 saat 42 dakika civarında olduğu saptandı. Ayrıca devasa veri havuzundan çıkan sonuçlar, günde sekiz saatten fazla uyumanın faydadan çok zarar getirdiği ve bilhassa beyin hücrelerinde hücresel yaşlanmayı tetikleyebileceği gerçeğini bilimsel olarak destekliyor.
