Toplantı sırasında aniden bağırma isteği ya da araç kullanırken “Ya kaza yaparsam?” düşüncesi… Pek çok kişinin zaman zaman yaşadığı bu senaryolar, psikolojide “istenmeyen düşünceler” olarak tanımlanıyor. Uzmanlara göre bu düşünceler çoğu zaman zararsız ve geçici.
Çocuklukta başlayan bir mücadele
Oxford Üniversitesi’nde çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında çalışan Dr. Nina Higson-Sweeney, çocukluk yıllarında yaşadığı deneyimle OKB’nin etkilerini anlatıyor. Higson-Sweeney, okuldan eve dönerken zihninden “iyi” düşünceler geçmezse ailesine zarar geleceğine inanıyordu. Bu nedenle aynı yolu defalarca yürüdüğünü söylüyor.
OKB nedir, nasıl anlaşılır?
BBC’nin Complex podcast’ine konuşan Higson-Sweeney, “Takıntılar istenmeyen ve rahatsız edici düşünceler, kompulsiyonlar ise bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için tekrar edilen davranışlardır” ifadelerini kullanıyor. Uzmanlara göre bu döngü günlük yaşamı kontrol altına almaya başladığında OKB’den söz ediliyor.
Gençlerde OKB neden artıyor?
İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’nin (NHS) verilerine göre, 16-24 yaş arası gençlerde OKB belirtileri son 10 yılda üç kattan fazla arttı. OKB, genç yetişkinler arasında en yaygın ikinci ruh sağlığı bozukluğu haline geldi.
Her rahatsız edici düşünce hastalık mı?
Psikolog Kimberley Wilson, insanların yaklaşık yüzde 80’inin hayatının bir döneminde rahatsız edici düşünceler yaşadığını belirtiyor. Wilson, “Çoğu insan bu düşünceleri fark eder ve bırakır. OKB’de ise bu düşünceler kalıcıdır, saldırgandır ve geçmez” diyor.
OKB ile nasıl başa çıkılır?
Uzmanlar profesyonel destek almanın önemine dikkat çekiyor. Higson-Sweeney, günlük hayatta uygulanabilecek yöntemler arasında düşünceleri isimlendirmeyi, OKB’yi kişiden ayrı bir olgu olarak görselleştirmeyi ve stresle mücadele etmeyi öneriyor. Düzenli uyku, dengeli beslenme ve fiziksel aktivite de belirtilerin hafiflemesine yardımcı olabiliyor.
“OKB ile yaşamayı öğrendim”
Higson-Sweeney, OKB’nin tamamen ortadan kalkmadığını ancak onunla birlikte yaşamayı öğrendiğini belirtiyor: “Stresli olduğumda zorlaşıyor ama artık nasıl başa çıkacağımı biliyorum.”
