Oğuz Büber - Muhalif Özel
Kadınları eşsiz hissettirme sanatına hayatını adayan tasarımcı Valentino Garavani, geçtiğimiz gün Roma'da 93 yaşında hayata gözlerini yumdu. Vakfı tarafından yapılan açıklamaya göre, ikonik modacı (couturier), Roma'daki evinde, sevdikleriyle çevrili bir halde son nefesini verdi.
Tasarımları heykelsi ama hafif, zengin ama asla göze batacak kadar abartılı değildi ve dünyanın en önemli anlarıyla özdeşleşti. Jackie Kennedy'den Julia Roberts'a kadar kraliyet ailelerinin, First Lady'lerin ve sinema ikonlarının değişmez tercihi oldu.
1960'larda Roma'da attığı ilk adımlardan 2008'deki emekliliğine kadar Valentino, gösteriştense tutarlılığı yeğleyen bir moda evi inşa etti. Kendine has tonu, o ünlü "Valentino kırmızısı" (Valentino Red), ışıltının eş anlamlısı haline geldi: Sesi asla yükseltmeden tüm bakışları üzerine çeken bir kırmızı.
Kırmızı halıdaki mirası silinmez bir iz bıraktı. Julia Roberts'ın 2001 Oscar Töreni'nde giydiği vintage siyah-beyaz Valentino tuvalet, tüm zamanların en ikonik görünümlerinden biri olmaya devam ediyor. Birkaç yıl sonra, Cate Blanchett'in 2004'te Oscar'ını alırken giydiği tereyağı sarısı Valentino elbise de bir tarih anı olarak moda hafızasına kazındı.
Vakfı ona veda ederken, hayatını başkalarını aydınlatmaya adamış bir insan için son derece yerinde bir ifadeyle, onu "gerçek bir ışık, yaratıcılık ve vizyon kaynağı" olarak tanımladı. Roma'da naaşı, Çarşamba ve Perşembe günleri vakıf merkezinde halkın ziyaretine açılacak; cenaze töreni ise Cuma günü Piazza della Repubblica'daki Santa Maria degli Angeli e dei Martiri Bazilikası'nda gerçekleştirilecek.
Tarih Yazan Bir Moda Evinin Başlangıcı
Maison Valentino, 1959 yılında Roma'da Valentino Garavani ve Giancarlo Giammetti tarafından kuruldu. Moda evi, ilk adımlarından itibaren mutlak İtalyan zarafetini, işçiliğin mükemmelliğini ve tavizsiz lüksü temsil etti; bu değerler bugün de canlılığını koruyor.
1932'de İtalya'nın Voghera kentinde doğan Valentino, daha çocukken modaya tutkundu ve yerel bir tasarımcının yanında çıraklık yaptı. 17 yaşında Chambre Syndicale de la Couture Parisienne'de eğitim almak üzere Paris'e taşındı ve sonrasında Jacques Fath, Balenciaga, Jean Dessès ve Guy Laroche gibi dev isimlerin yanında çalıştı. 1959'da kendi moda evini açmak üzere Roma'ya döndü. Yanında, hem iş hem de hayat ortağı olacak ve küresel bir markaya dönüşecek bu imparatorluğun "perde arkasını" yönetecek olan Giancarlo Giammetti vardı.
İmzaya Dönüşen Kırmızı Elbise
Çok az moda imzası, Valentino'nun kırmızı elbisesi kadar tanınırdır. İlk kez İlkbahar/Yaz 1959'daki çıkış koleksiyonunda, "Fiesta" tasarımıyla görüldü: Tülden, straplez, diz boyu, cesur ve neredeyse tiyatral bir tonda bir tasarım. Söylenen o ki Valentino bu kırmızıyı, gençken izlediği "Carmen" operasında, kırmızılar içindeki sanatçılardan büyülenerek tasarlamıştı.
Başarı anında geldi: Kırmızı, tasarımcıyı dünya haritasına yerleştirdi ve ismiyle özdeşleşti. Bu ton "Valentino Kırmızısı" olarak o kadar ünlendi ki, kendine ait bir Pantone referansına sahip oldu. Valentino'nun 2007'deki son koleksiyonunda finaldeki tüm görünümlerin kırmızı olması tesadüf değildi; bu, adeta bir veda töreni niteliğindeki törensel bir "imza"ydı.
Jackie O ve "Valentino Patlaması"
Valentino için en ikonik ilham perisi Jacqueline Kennedy/Onassis idi. JFK'nin 1963'teki suikastının ardından Jackie New York'a taşındı. 1964'te Valentino koleksiyonunu sunmak için oraya gittiğinde Jackie hayran kaldı ve altı adet haute couture görünümü sipariş etti. Böylece neredeyse münhasır bir ilişki doğdu; Jackie'nin düzenli olarak Valentino tasarımlarını seçmesi, moda evinin uluslararası bilinirliğine belirleyici bir katkı sağladı.
Tasarımcı, ticari yükselişinin büyük bir kısmını ona atfediyor ve o dönemi "Valentino Patlaması" (Valentino Boom) olarak adlandırıyordu. 1968'de Jackie, Aristotle Onassis ile evlenirken de Valentino giyecekti; ancak bu özel dikim değil, zaten gardırobunda bulunan bir elbiseydi. Bu detay, moda evinin onun hayatının ne kadar "bir parçası" olduğunu vurguluyordu.
Elizabeth Taylor'dan Oscar'lara
Valentino, kırmızı halıyı couture rüyasının bir uzantısı olarak tanımladı. Daha 1961'de Elizabeth Taylor, "Spartacus" galasında Valentino giymişti. Tasarımları Hollywood'un tarihi anlarıyla, hatta Oscar törenleriyle özdeşleşti. Jessica Lange 1983'teki zaferi için Valentino'yu seçti, Sophia Loren ise 1991'deki onur ödülünü payetli etkileyici bir siyah elbiseyle aldı. Ve elbette, Julia Roberts'ın 2001'deki siyah-beyaz Valentino elbiseli görüntüsü, 1992 Couture koleksiyonundan bir parça olarak, bugün hala tüm zamanların en ikonik Oscar görünümlerinden biri.
Valentino Gelinleri Moda evi sadece ödül gecelerine değil, hayatın en önemli anlarına da ait. Jackie Kennedy'den Jennifer Lopez'e (2001), Gwyneth Paltrow'a (2018) ve Nicky Hilton'a (2015, Maria Grazia Chiuri ve Pierpaolo Piccioli tasarımıyla) kadar Valentino, tarihe geçen gelinliklerle anıldı.
Ünlü Valentino gelinleri listesinde Anne Hathaway, Nicola Peltz-Beckham, İsveç Prensesi Madeleine ve Marie-Chantal da yer alıyor; bu da markanın Avrupa sosyetesi ve kraliyet estetiğiyle olan ilişkisini doğruluyor.
Onurlar, Şovlar ve Bir Efsanenin Devamı
Aralık 2023'te Valentino Garavani, Londra'daki İngiliz Moda Ödülleri'nde (British Fashion Awards) yaşam boyu başarı ödülüne layık görüldü. Sahnede, aralarında "Fiesta"nın da bulunduğu en ikonik kırmızı elbiselerinden bazıları sergilenirken, ödülü Giancarlo Giammetti teslim aldı.
Moda evi yıllar içinde yaratıcı bir şekilde yenilenmeye devam etti. Özellikle Pierpaolo Piccioli, Roma'daki İspanyol Merdivenleri'nde sergilediği 2022 Sonbahar/Kış Couture koleksiyonuyla güçlü bir iz bıraktı; bu, Valentino'nun köklerine şiirsel bir dönüş niteliğindeydi. Aynı sezon, Piccioli'nin Pantone ile işbirliği içinde yarattığı "Pink PP" koleksiyonu ile hazır giyim evreni sosyal medyayı fethetti.
2024 yılında dümene Alessandro Michele geçerek yeni bir yaratıcı sayfa açtı. "Avant les Débuts" başlıklı 2025 Pre-Spring koleksiyonu, 171 görünümle çevrimiçi olarak sunuldu ve Michele'in kendi retro-romantik, rokoko imzasını Valentino'ya taşıma niyetini doğruladı.
