Fransa'nın en köklü ve saygın edebiyat ödüllerinden Goncourt'un seçici kurulu Académie Goncourt, edebiyat dünyasında geniş yankı uyandıran bir karara imza attı. Haiti asıllı Kanadalı yazar Thélyson Orélien'in büyük ilgi gören ve çok satanlar listesine giren ilk romanı “C’était ça ou mourir” (Ya Bunu Yapacaktım Ya Ölecektim), 2026 Goncourt Ödülü'nün ilk aday listesinden resmen çıkarıldı. Akademi, kararın hem ödülün hem de kurumun saygınlığını ve bütünlüğünü korumak amacıyla alındığını kamuoyuna duyurdu. Birden fazla dile çevrilmesi planlanan roman, kaçak yollarla Kanada'ya göç eden Haitili bir sığınmacının yaşam mücadelesini ele alıyor.
Tartışma sosyal medyada ve tespit yazılımlarıyla başladı
Karara giden süreç, X platformunda "Balance ton Claude" adlı anonim bir hesabın romanın kimi bölümlerini yapay zekâ tespit aracı Pangram ile analiz ettiğini açıklamasıyla fitillendi. Söz konusu hesap, incelenen bazı pasajların büyük olasılıkla üretken yapay zekâ tarafından kaleme alındığını öne sürdü. Her ne kadar uzmanlar ve edebiyat çevreleri yapay zekâ tespit araçlarının sunduğu verilerin tek başına kesin bir delil teşkil etmediğine dikkat çekse de tartışma kısa sürede büyüdü.
Akademi: Metin büyük ölçüde yapay zekâ ürünü olabilir
Akademi tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamada, yazar hakkında daha önce gündeme gelen intihal iddiaları ile bağımsız araştırmacı ve gazetecilerin yürüttüğü incelemelere işaret edildi. Açıklamada, elde edilen bulguların romanın "büyük ölçüde yapay zekâ ürünü olabileceğine" işaret ettiği savunuldu. Académie Goncourt, alınan bu kararın yapay zekâ desteğiyle üretilen edebi metinleri kesinlikle desteklemedikleri yönünde açık bir ilkesel mesaj taşıdığını vurguladı. Kurum ayrıca, ödülün ikinci aday listesinin 6 Ekim'de kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.
Orélien suçlamaları reddetti: Karayip edebiyat geleneği
Hakkındaki iddiaları kesin bir dille yalanlayan 38 yaşındaki Thélyson Orélien, romanını yapay zekâya yazdırdığı yönündeki tezleri reddetti. Yazar, metinde öne sürülen tekrarların, ritmin ve kendine has anlatım biçiminin Haiti ve Karayip edebiyat geleneğinin doğal bir parçası olduğunu belirterek, bu üslup özelliklerinin yapay zekâ kullanımı şeklinde yorumlanmasına karşı çıktı.
Kısa sürede 35 bin satmış ve ödül kazanmıştı
Orélien'in tartışmaların odağındaki romanı, yayımlanmasının ardından Fransa genelinde 35 binden fazla kopya satarak dönemin en çok konuşulan eserleri arasına girmişti. Kitap, Goncourt'un yanı sıra Fransa'nın Renaudot, Femina ve Médicis gibi diğer köklü edebiyat ödüllerinin de aday listelerinde yer bulmuş; tartışmalar patlak vermeden hemen önce ise 2026 Fnac Roman Ödülü'nü kazanmıştı.
