Güney Koreli teknoloji devi Samsung’da 45 binden fazla çalışan, 21 Meiys’tan itibaren şirket tarihinin en büyük grevini başlatma kararı aldı. Yapay zeka veri merkezleri, akıllı telefonlar ve dizüstü bilgisayarlar için hayati önem taşıyan bellek çiplerinin üretimini durma noktasına getirebilecek bu karar, Samsung yönetimi ile sendika arasındaki bonus ödemeleri müzakerelerinin tıkanmasıyla alındı.
Krizin merkezinde yapay zeka gelirleri var
Samsung Electronics, küresel bellek çipi arzındaki sıkışıklık sayesinde rekor düzeyde yüksek kârlar elde etti. Şirket yönetimi bu süreçte çalışanlara yüksek bonuslar teklif etti ancak bu teklif birimler arasında derin bir uçurumu da beraberinde getirdi. Yönetim, 27 bin bellek çipi çalışanına, mantık çip tasarımı ve üretim birimlerinde görev yapan diğer personele kıyasla en az 6 kat daha fazla bonus vermeyi planlıyor.
Sendika ise Tesla ve Nvidia gibi devler için yapay zeka çipleri üreten ve bellek birimiyle aynı tesisleri paylaşan diğer 23 bin çalışanın geride bırakılmaması gerektiğini savunuyor.
Bölümler arasında prim uçurumu derinleşiyor
Samsung’un Cihaz Çözümleri Bölümü; bellek, sistem LSI ve dökümhane (foundry) olmak üzere üç ana iş kolundan oluşuyor. Yapay zeka patlaması, bu iş kolları arasındaki kârlılık farkını ciddi biçimde artırırken, şirket içindeki huzursuzluğu da tetikledi. Reuters’ın incelediği ücret müzakeresi tutanakları ve çalışan görüşmeleri, bölümler arasındaki ayrışmanın tehlikeli boyutlara ulaştığını gösteriyor.
Mart ayında Samsung, bellek çipi çalışanlarına yıllık maaşlarının yüzde 607’sine kadar bonus ödemeyi önerdi. Ancak mantık çipi tarafında çalışanlar için önerilen bonus oranının yüzde 50 ile yüzde 100 arasında kalması bardağı taşıran son damla oldu.
JPMorgan: 31 trilyon won’luk kâr riski
JPMorgan tarafından yapılan analize göre, olası bir grev dalgası Samsung’un faaliyet kârını 21 trilyon won (14 milyar dolar) ile 31 trilyon won (20 milyar dolar) arasında negatif etkileyebilir. Satış kayıplarının ise yaklaşık 4,5 trilyon won (3 milyar dolar) seviyesine ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu büyük finansal risk, yalnızca Samsung yönetimini değil, Güney Kore hükümetini, yabancı yatırımcıları ve küresel tedarik zincirlerini de alarma geçirmiş durumda.
Sendika yetenek kaybı uyarısı yapıyor
Çalışanlar arasındaki memnuniyetsizlik, rakip şirket SK Hynix’in geçen yıl 10 yıl süreyle bonus üst sınırını kaldırmasının ardından daha da arttı. SK Hynix çalışanlarının aldığı bonusların, Samsung çalışanlarına sunulanların 3 katını aşması, şirket içinde ciddi bir beyin göçüne yol açtı.
Sendika lideri Choi Seung-ho, müzakerelerde yaptığı değerlendirmede, "Bellek birimindeki bir çalışan 500 milyon won alırken, dökümhane birimindeki çalışanın 80 milyon won alması durumunda bu çalışanların motivasyonu nasıl korunacak?" diyerek tepkisini dile getirdi. Saha mühendisleri de son birkaç yılda ekosistemdeki pek çok nitelikli personelin rakip firmalara ya da bellek birimine geçtiğini doğruluyor.
Tarafların masadaki talepleri
Sendikanın talepleri net: Yıllık maaşın yüzde 50’siyle sınırlı olan bonus tavanının kaldırılması ve yıllık faaliyet kârının yüzde 15’inin çalışanlara dağıtılacak bonus havuzuna aktarılması isteniyor.
Samsung yönetimi ise performans primlerinin başarıya göre ödenmesi gerektiği konusunda ısrarcı. Şirket müzakerecileri, mantık çipi iş kolunun son yıllarda trilyonlarca won zarar ettiğini ve bu yatırımların bellek işinden elde edilen gelirlerle sübvanse edildiğini belirtiyor. Samsung, son teklifiyle çalışanlarına halihazırda sektörün en iyi ücretlendirmesini sunduğunu savunurken, grevin gerçekleşmesi halinde müşterilere teslimat yapılamamasının "tam bir güven kaybına" yol açacağı uyarısında bulunuyor.
Güney Kore ekonomisi ve küresel tedarik zinciri tehdit altında
Samsung’un üst yönetimi ve Güney Kore hükümeti, grevin ülke ekonomisine vereceği zarardan endişeli. Samsung Yönetim Kurulu Başkanı, şirket içi yayımladığı mesajda grevin iş kesintilerinin ötesine geçerek sermaye çıkışına, vergi gelirlerinde düşüşe ve Güney Kore wonu üzerinde devalüasyon baskısına yol açabileceğini vurguladı. Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung da nisan ayı sonunda yaptığı açıklamada bazı sendikaların aşırı taleplerde bulunduğunu belirterek dolaylı yoldan Samsung sendikalarını hedef almıştı.
Kore’deki Amerikan Ticaret Odası ise iş gücü belirsizliğinin, Güney Kore’nin küresel üretim ve tedarik zincirlerindeki "güvenilir ortak" imajını zedeleyebileceğini bildirdi. Uzmanlar, küresel teknoloji firmalarının çip tedarikinde yaşanabilecek olası bir kesintiye karşı pozisyon almaya başladığını ifade ediyor.
Çalışanlarda aidiyet krizi
Yaklaşık 30 yıldır çip araştırmacısı olarak çalışan ve nisan sonundaki büyük mitinge katılan Lee soyisimli bir çalışan, Reuters’a yaptığı açıklamada şirket içi bağlılığın yok olduğunu şu sözlerle özetledi: "Birçok meslektaşım başka şirketlere geçti, ben de Micron’da çalışmak için başvuru yaptım. Artık Samsung’la gurur duymuyorum."
