Türkiye, dijital çağın en stratejik kırılma noktalarından biri olan yapay zeka teknolojilerinde küresel bir aktör olma hedefiyle vites yükseltiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Tersane İstanbul'un ev sahipliği yaptığı Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde ülkenin önümüzdeki beş yıllık vizyonunu şekillendirecek 2026-2030 eylem planını açıkladı. Türkiye Yüzyılı'nı dijital üretimin de yüzyılı yapma kararlılığını vurgulayan Erdoğan, yeni yol haritasının dört temel eksen üzerine kurulduğunu ve her bir eksenin birbirini tamamlayan stratejik adımlardan oluştuğunu belirtti.
Beş milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi
Yeni eylem planının en dikkat çekici ayaklarından birini insan kaynağına yönelik yatırımlar oluşturuyor. Yapay zekanın sunduğu fırsatların yanı sıra beraberinde getirdiği risklerin de topluma doğru aktarılacağını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, ulusal yapay zeka okuryazarlığı programının detaylarını paylaştı. Bu doğrultuda, 81 ilin tamamında kurulacak özel atölyeler aracılığıyla iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa temel eğitim sağlanacak. Eğitim seferberliği bununla da sınırlı kalmayacak; Türkiye genelinde 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ile 100 bin yapay zeka uygulama profesyonelinin yetiştirilmesi sağlanarak nitelikli iş gücü açığı kapatılacak.
İki bin kamu veri seti araştırmacılara açılıyor
Yapay zeka modellerinin en temel yakıtı olan veri konusuna da değinen Erdoğan, veriye erişimi kolaylaştıracak reformları müjdeledi. Başta sağlık, tarım, savunma sanayii ve e-ticaret olmak üzere stratejik sektörlere ait en az 2 bin kamu veri seti, Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden araştırmacıların, girişimcilerin ve kamu kurumlarının erişimine sunulacak. Verinin katma değere dönüştürülmesini hızlandıracak bu hamleye paralel olarak, vatandaşların mahremiyetini ve güvenliğini koruyan risk temelli, öngörülebilir bir yasal çerçeve inşa edilecek.
Veri merkezlerinde bir gigavatlık kurulu güç hedefi
Teknolojik altyapının güçlendirilmesi amacıyla veri merkezlerinin uluslararası standartlara ve enerji verimliliğine uygunluğunu güvence altına alacak hukuki düzenlemeler hayata geçiriliyor. Yapay zekanın kamu hizmetlerinden sanayiye kadar geniş bir yelpazede somut faydaya dönüştürülmesini amaçlayan vizyon kapsamında, Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücü 2030 yılına kadar en az 1 gigavat seviyesine çıkarılacak. Ayrıca kamu yatırım programlarında yer alan projelerin bütçesinden yapay zekaya en az yüzde 2 oranında pay ayrılması zorunlu hale getirilerek yerli çözümlere kamudan güçlü bir referans desteği sunulacak. KOBİ'lere ise "yapay zeka kuponları" vasıtasıyla teknoloji desteği sağlanacak.
Yerli yapay zeka modelleri ve fon desteği geliyor
Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını pekiştirecek yerli yapay zeka modellerinin geliştirilmesi sürecine hız veriliyor. TÜBİTAK tarafından geliştirme çalışmaları sürdürülen yerli dil modeli "Bilge", T3 Vakfı ve Baykar iş birliğiyle yürütülen projeler ile HAVELSAN’ın 9 milyar parametreli "MAIN" platformu bu alandaki öncü göstergeler olarak öne çıkıyor. Sektördeki yenilikçi fikirleri desteklemek adına "Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu" ile "Yapay Zeka Büyüme Fonu" kurulacak. Girişimciler ve KOBİ'ler için hızlı prototip geliştirme imkanı sunacak yapay zeka büyüme bölgeleri ile enerji ve altyapısı hazır özel kampüsler hayata geçirilecek.
On milyar dolarlık kaynak ve Türk dillerine özel model
Türkiye'nin egemen yapay zeka kapasitesini korumak adına veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarına yönelik özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık devasa bir kaynak harekete geçirilecek. Uluslararası yatırımcıların bürokratik süreçlerini kolaylaştırmak adına tek pencereden en fazla 30 iş günü içinde yol haritası sunulacak koordineli bir sistem kurulacak. Küresel düzeyde ise OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda aktif rol alınırken, Türk Devletleri Teşkilatı ile ortaklaşa Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan bir "Türk Dilleri Büyük Dil Modeli" geliştirilecek. En az 5 öncelikli sektörde kurulacak düzenleyici deney alanları ile yenilikçi çözümler güvenli bir ortamda test edilebilecek.
