Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşması, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını öngören Mekke Anlaşması, 119 ret oyuna karşı 279 kabul oyuyla Meclis'ten geçti.
Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı tarafından 7 Ağustos 2026'da imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi” TBMM Genel Kurulu'nda görüşüldü.
Üç maddeden oluşan kanun teklifinin ilk maddesi önceki günkü birleşimde kabul edilmişti. Teklifin kalan maddeleri ise bugünkü oturumda ele alınarak elektronik oylamaya sunuldu. 592 milletvekilinin bulunduğu Meclis'te 398 oy kullanıldı. Oylama sonucunda 279 milletvekili kabul, 119 milletvekili ret oyu verdi. Çekimser, geçersiz veya boş oy kullanılmadı.
Mekke Anlaşması'nın amacı bölgesel güvenlik ve caydırıcılık
Kanun teklifinin gerekçesinde Mekke Anlaşması'nın, bölge ülkeleri arasındaki stratejik diyaloğu ve karşılıklı güvene dayalı iş birliği kültürünü güçlendirmeyi amaçladığı belirtildi.
Anlaşmayla Orta Doğu ve çevresinde kolektif caydırıcılığa dayalı bir güvenlik yaklaşımının oluşturulması ve bölgesel sorunlara bölge ülkelerinin kendi aralarında çözüm üretmesi hedefleniyor. Terörizm dahil tarafların ortak güvenliğini etkileyen tehditlere karşı silahlı kuvvetler arasındaki koordinasyonun artırılması ve savunma sanayisi iş birliğinin geliştirilmesi de anlaşmanın hedefleri arasında yer alıyor.
Anlaşmanın genel gerekçesinde paktın tamamen savunma odaklı olduğu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığı vurgulanıyor.
Mekke Anlaşması'nın öne çıkan maddeleri
Toplam 16 maddeden oluşan ortak savunma paktında tarafların yükümlülükleri ve iş birliği mekanizmaları ayrıntılı şekilde düzenleniyor. Anlaşmanın öne çıkan maddeleri şöyle:
Birine yapılan saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak (Madde 2)
Anlaşmanın temel hükümlerinden biri olan ikinci maddeye göre taraflardan herhangi birine başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırı ya da askeri saldırganlık gerçekleştirilmesi durumunda, bu saldırı tüm taraflara yapılmış kabul edilecek.
Anlaşmanın ikinci maddesinde konuya ilişkin şu ifadeler yer alıyor:
“‘Taraflardan’ birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, ‘Taraflar’ saldırıya uğrayan ‘Tarafa’ birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir. Bu amaçla ‘Taraflar’, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. Maddesinin tanıdığı meşru müdafaa hakkının kullanılmasını teminen, ihtiyaç duyulan yardımın objektif değerlendirmesini müteakip sağlanacak desteğin kapsam ve niteliğine karar vererek; askeri imkân ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut imkanları çerçevesinde iş birliği yaparlar.”
Ancak kolektif savunma hükmü otomatik olarak devreye girmeyecek. Bu kapsamda alınacak kararlar, tarafların anayasal yükümlülükleri ve ulusal mevzuatları çerçevesinde gerçekleştirilecek istişareler sonucunda sağlanacak mutabakata dayanacak.
Ortak tatbikatlar ve askeri iş birliği (Madde 6)
Altıncı madde kapsamında tarafların savaş ve barış dönemlerinde savunma kapasitelerini geliştirmesi amaçlanıyor. Bu doğrultuda savunma kurumları arasında personel değişimi, ortak eğitim programları ve askeri tatbikatlar teşvik edilecek. Ayrıca silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artırmaya yönelik konuşlanma ve faaliyetler yürütülecek.
Güvenli kanallardan istihbarat paylaşımı (Madde 9)
Dokuzuncu madde, taraflar arasındaki istihbarat iş birliğinin geliştirilmesini öngörüyor. Bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine uyulması şartıyla, karşılıklı mutabakatla belirlenen güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımı yapılacak.
Anlaşma süresiz yürürlükte kalacak (Madde 16)
Anlaşmanın 16. maddesine göre Mekke Anlaşması süresiz olarak yürürlükte kalacak. Taraflardan herhangi biri, anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra pakttan ayrılabilecek.
Çekilmek isteyen tarafın, bu niyetini en az üç ay önceden diğer taraflara diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı olarak bildirmesi gerekecek.
