İktidarın “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırdığı yeni çözüm süreci kapsamında hazırlanan ve kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak bilinen Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylama sonucunda kabul edildi.
Bir yıllık süreç komisyonu çalışmasının ardından Meclis gündemine gelen 12 maddelik teklif, yaklaşık 12 saat süren görüşmelerin ardından açık oylamaya sunuldu. Oylamada 561 milletvekili oy kullandı. Teklif 467 “evet”, 87 “hayır” ve 7 “çekimser” oyla kabul edildi.
Genel Kurul saat 11.00’de başlayan çalışmalarını saat 22.31’deki oylamanın ardından tamamladı ve TBMM 1 Ekim’e kadar tatile girdi.
Çerçeve yasa nasıl uygulanacak?
Meclis’ten geçen 12 maddelik düzenleme kabul edilmesinin ardından yürürlüğe girecek ancak maddelerin uygulanması için belirli bir süreç işletilecek. Buna göre öncelikle Millî Güvenlik Kurulu’nun (MGK), PKK/KCK ile bağlantılı her türlü oluşumun kendisini feshettiğini ve silahlarını tamamen bıraktığını tespit ve teyit etmesi gerekecek.
Yasanın öngördüğü 6 aylık uygulama süresi, bu teyit ve tespit sürecinin tamamlanmasının ardından MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla başlayacak.
Numan Kurtulmuş: “Tarihî bir başarıdır”
Oylamanın ardından açıklama yapan TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, sürecin geldiği aşamayı değerlendirdi.
“Geçen sene 5 Ağustos'ta başladığımız komisyon çalışmaları Terörsüz Türkiye yolunda kapının aralanmasıydı, bugün alınan sonuçla bu kapı açılmıştır. Bundan sonraki süreç tıkır tıkır işleyecek inşallah. Bu akşam, Meclis'in bu büyük başarısını milletçe sahiplenelim. ‘Terörsüz Türkiye’ hedefi bir Türkiye modeli inşasıdır” dedi.
Teklifin 467 kabul oyuyla Meclis’ten geçmesine ilişkin soruyu da yanıtlayan Kurtulmuş, “Bu çok nadir görülen bir şey. Anayasa oylamalarında bile bu kadar yüksek bir konsensüs ortaya çıkmaz. Türkiye eğer iyi çalışılır, üzerinde titizlikle müzakere edilirse en zor meselesini bile ittifakla aşabilecek bir siyasi kudrete sahiptir. Tarihî bir başarıdır” ifadelerini kullandı.
Çerçeve yasa bir yıllık komisyon çalışmasının ardından hazırlandı
Düzenleme, terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan’ın yaptığı çağrının ardından örgütün fesih ve silah bırakma kararıyla 5 Ağustos 2025’te çalışmalarına başlayan süreç komisyonunun hazırladığı raporun ardından şekillendi.
Komisyonun kurulmasından yaklaşık bir yıl sonra, 592 milletvekilinden 360’ının imzaladığı teklif 5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Teklif, 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından Genel Kurul gündemine taşındı.
Genel Kurul’da liderler de takip etti
MHP TBMM Başkanvekili Celal Adan başkanlığında gerçekleştirilen Genel Kurul görüşmelerini Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve TİP Genel Başkanı Erkan Baş da izledi.
Özgür Özel: “Barışın önünde durmayacağız”
Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Genel Kurul’daki konuşmasında partisinin teklif karşısındaki tutumunu açıkladı. Özel, “Barışın önünü açacağız, bu yasaya 'hayır' deme hakkına en çok sahip olan Yeni Parti, kendi hakkını, milletin barış hakkının önüne koymayacak, barışın önünde durmayacağız!” dedi.
Özel ayrıca Yeni Parti milletvekillerinin oylamadaki tutumuna ilişkin, “Ben ve yönetici arkadaşlarım tarihsel bir tutarlılık ve sorumluluk içerisinde bu yasaya ‘evet’ diyeceğiz. Milletvekillerimiz de seçildikleri illerinde millet ne diyorsa ona göre karar verecek, ona göre oy kullanacaktır. Bu ifadeyle Yeni Parti Grubunu kararında serbest bırakıyor değilim” ifadelerini kullandı.
Abdullah Güler’den “gizli kanun” iddialarına yanıt
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ise teklifin tümü üzerine yaptığı konuşmada, muhalefetin çerçeve yasanın milletvekillerinden gizlendiğine ilişkin eleştirilerine yanıt verdi.
Güler, “Bugünlerde duyduğum en büyük yalanlardan biri bu kanunu üç kişi biliyormuş iddiasıdır. Gizli kapaklı bir şey yok altıncı maddeyi okuyanlar ne olduğunu çok net göreceklerdir, bir zahmet okusalardı. Efendim, bir partinin kapalı grup toplantısına atıf var. 'Efendim öyle demiş, böyle demiş', uydurma! Adı üzerinde dedikodu, adı üzerinde birilerinin ifadesi. Hiç alakası yok” diye konuştu.
Muhalefetten farklı tutumlar
Genel Kurul görüşmelerinde partiler teklif karşısındaki farklı tutumlarını ortaya koydu. İYİ Parti milletvekilleri Türk bayraklı atkılarla Genel Kurul’a gelirken, Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu konuşmasında çerçeve yasayı “kalkışma” olarak nitelendirdi.
Dervişoğlu, “Milli kimliğimize ve Cumhuriyetimize karşı girişilen büyük bir kalkışmadır! Bu neden bir kalkışmadır, söyleyeyim: Sürekli Kürt sorunu dediğiniz ama altını bir türlü dolduramadığınız mesele var ya, işte siz, sorunun öznesi yaptığınız Kürtleri, PKK ile eşitlemeye çalıştığınız için bir kalkışmadır!” dedi.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ise konuşmasında, “Yüz yıldır size ‘bölüneceğiz’ korkusu anlatıldı. Oysa bu ülkeyi bölünmeye en çok yaklaştıran şey çatışmanın kendisiydi. Kürtler ayrılmak isteseydi bu Meclis’in çatısı altında olmazdık. Biz buradayız; çünkü vatan ortak, gelecek ortaktır” ifadelerini kullandı.
Partilerin oy dağılımı
TBMM Genel Kurulu’ndaki açık oylamada toplam 592 oy kaydedildi. Bunların 467’si kabul, 87’si ret ve 7’si çekimser olarak kayıtlara geçti. 31 milletvekili ise oylamaya katılmadı.
AK Parti’de 268 kabul oyu kullanılırken 9 milletvekili oylamaya katılmadı. MHP’de 44 kabul oyu verildi, 2 milletvekili oylamaya katılmadı. DEM Parti’de 55 kabul oyu kullanılırken 1 milletvekili oylamaya katılmadı.
Yeni Parti’de 35 kabul, 54 ret oyu kullanılırken 2 milletvekili oylamaya katılmadı. CHP’de 29 kabul, 2 ret oyu kullanıldı ve 14 milletvekili oylamaya katılmadı. İYİ Parti’de ise 29 ret oyu kullanıldı.
Yeni Yol Partisi’nde 16 kabul, 3 çekimser oy kullanılırken 1 milletvekili oylamaya katılmadı. Bağımsız milletvekillerinde 7 kabul, 1 ret oyu kullanıldı. HÜDA PAR’da 4 kabul, Yeniden Refah Partisi’nde 4 çekimser oy kaydedildi. TİP’ten 3, Demokratik Bölgeler Partisi’nden 2 ve EMEP’ten 2 kabul oyu çıktı.
Demokrat Parti’den 1 ret, Demokratik Sol Parti’den 1 ve Saadet Partisi’nden 1 kabul oyu kullanıldı.
Yeni Parti’de “evet” ve “hayır” oyları
Yeni Parti grubunda bazı milletvekilleri teklif lehinde, bazı milletvekilleri ise aleyhinde oy kullandı. Kabul oyu veren isimler arasında Özgür Özel, Gökhan Günaydın, Ali Mahir Başarır, Sezgin Tanrıkulu, Mustafa Sarıgül, Özgür Karabat, Tuncay Özkan ve Aliye Timisi Ersever gibi milletvekilleri yer aldı.
Teklife ret oyu veren Yeni Parti milletvekilleri arasında ise İzzet Akbulut, Servet Mullaoğlu, Eylem Ertuğ Ertuğrul, Hikmet Yalım Halıcı, Cumhur Uzun, Murat Çan, Hasan Öztürk, Sibel Suiçmez, Deniz Yavuzyılmaz, Cemal Enginyurt, Ümit Özlale ve Veli Ağbaba gibi isimler bulundu.
Meclis’te kritik eşik aşıldı
Çerçeve yasanın Genel Kurul’da kabul edilmesiyle birlikte, yaklaşık bir yıldır yürütülen süreçte önemli bir aşama geride bırakıldı. Düzenlemenin fiilen uygulanması ise MGK’nın yapacağı tespit ve teyidin ardından başlayacak.
Meclis’teki oylamanın ardından siyasi partilerin bundan sonraki süreçte düzenlemenin uygulanması, demokratikleşme adımları ve sürecin diğer aşamalarına ilişkin tutumları yakından takip edilecek.
