Gazze Barış Planı'nın ikinci aşamasını değerlendiren Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bu evreye geçişte İsrail'den adım gelmemesi halinde Türkiye, Mısır ve Katar'ın ortaklaşa daha sert bir tutum alabileceğini açıkladı. Filistin tarafının taahhütlerini yerine getirdiğini belirten Fidan, arabuluculuk sürecinin ABD ile birlikte sürdürüldüğünü ve Washington'ın İsrail üzerinde baskı kurmasını beklediklerini söyledi.
Fidan, Mısır'da dışişlerinin yanı sıra göç ve yurtdışındaki Mısırlılardan sorumlu Bakan Bedir Abdülati ile başkanlık ettiği Türkiye-Mısır Ortak Planlama Grubu İkinci Toplantısı'nın ardından El Alameyn'de düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu. Görüşmelerde ikili ilişkilerin yanı sıra Gazze, Sudan, Hürmüz Boğazı ve Doğu Akdeniz gündemi ele alındı.
Gazze'de ikinci aşama için kritik eşik
Fidan, Türkiye, Mısır ve Katar'ın ABD'yle birlikte yürüttüğü görüşmelerde müzakere yoluyla daha önce aşılması güç görülen birçok başlığın çözüldüğünü savundu. Filistin tarafının önemli fedakârlıklar yaparak yükümlülükleri kabul ettiğini söyleyen Fidan, Netanyahu ve ekibinin barış anlaşmasını uygulama iradesi göstermediğini ileri sürdü.
Kritik aşamaya gelindiğinin başta ABD olmak üzere ilgili taraflara aktarıldığını belirten Fidan, Filistin'in taahhütlerini tutmasına karşın İsrail'in ikinci aşamada ilerlememesi durumunda arabulucuların birlikte “radikal bir adım” atabileceğini dile getirdi. Washington'dan İsrail'e gerekli baskıyı yapmasını beklediklerini kaydeden Fidan, aksi halde Türkiye, Katar ve Mısır'ın harekete geçmesi gerekeceğini; bunun kendi toplumlarına ve Filistinlilere karşı bir sorumluluk olduğunu ifade etti.
Toplantıda Gazze için ayrı bir oturum yapıldığını anlatan Fidan, Netanyahu ve ekibinin politikalarının insanlık onurunu zedelediğini ve uluslararası toplumu provoke ettiğini savundu. Gazze'deki gelişmelerin yalnızca Orta Doğu'yu değil, bütün uluslararası toplumu ilgilendiren bir güvenlik sorununa dönüştüğünü belirten Fidan, daha ciddi tedbirler alınması gerektiği konusunda Mısır tarafıyla mutabık kaldıklarını söyledi. İnsani yardımın ulaştırılması, Filistinlilerin hedef alınarak öldürülmesinin önlenmesi ve barış planına uyulması başlıklarında kararlılıklarını yinelediklerini aktardı.
Fidan, Türkiye ile Mısır'ın Gazze konusunda yakın çalıştığını; Batı Şeria ve kutsal alanlarla ilgili gelişmelerde de eşgüdüm içinde olduğunu belirtti. Barış planına ilişkin koordinasyonun en üst düzeyde sürdüğünü, Gazze'ye insani yardım ulaştırılması için ortak çalışmalar yürütüldüğünü bildirdi.
İkili ticarette 15 milyar dolarlık hedef
Türkiye-Mısır ilişkilerinin iki ülke cumhurbaşkanlarının liderliğinde çok iyi bir düzeye ulaştığını söyleyen Fidan, işbirliğini kardeşlik hukuku, karşılıklı güven ve ortak çıkarlar temelinde derinleştirmeyi amaçladıklarını belirtti. Türkiye'den Ticaret ve Enerji bakanlıkları ile AFAD'ın da aralarında bulunduğu kurumların temsilcilerinin Mısırlı muhataplarıyla bir önceki gün boyunca görüştüğünü; iki eş başkanın bu temasları gözden geçirerek ortak kararlar aldığını anlattı. Türkiye'nin 2028'de ev sahipliği yapacağı Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği toplantısının yol haritası da değerlendirildi.
Fidan, iki ülke arasındaki ticaret hacmini 15 milyar dolara çıkarma hedefini yineledi. Mısır Yatırım ve Dış Ticaret Bakanı Muhammed Ferih Salih ile serbest ticaret anlaşmasını değiştiren kararı imzaladıklarını açıklayan Fidan, düzenlemeyle iş insanlarının daha elverişli koşullarda faaliyet göstermesini hedeflediklerini söyledi.
Türkiye'nin geçen yıl bazı Afrika ülkeleriyle ulaştırma bağlantılarını güçlendirmek amacıyla imzaladığı mutabakat zaptına Mısır da katıldı. Katılım belgesini Bedir Abdülati'nin imzaladığını belirten Fidan, adımın iki ülkeye ve Afrika kıtasına katkı sunmasını beklediklerini ifade etti.
Doğu Akdeniz'de işbirliği mesajı
Karşılıklı ziyaretler ve ortak tatbikatlarla askeri ilişkilerin daha kapsamlı hale geldiğini söyleyen Fidan, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de bloklaşma ve çatışma yerine uzlaşı ile işbirliğini öncelediğini vurguladı. Bölgede uzun kıyı şeridine sahip Türkiye ve Mısır'ın denizcilik alanındaki ilişkilerini karşılıklı yarar temelinde geliştirmek istediklerini kaydetti.
Fidan, 29 Temmuz'da Dimyat Limanı'ndaki iki sıvılaştırılmış doğal gaz gemisini hedef alan İHA saldırısını kınadı. Saldırı sonrasında Mısır'ın sergilediği sağduyulu tutumu takdir ettiklerini belirterek Kahire yönetiminin bölgesel barış ve huzuru destekleyen sorumlu bir politika izlediğini söyledi. Muhammed Salah'ın Türkiye'de gördüğü ilgiye de değinen Fidan, Mısırlı futbolcuyla ilgili memnuniyetlerini dile getirdi.
Sudan ve Hürmüz Boğazı gündemi
Sudan'daki çatışmaların hızla durdurulması, sivillerin yaşadığı sıkıntıların hafifletilmesi ve normal hayata dönüş için atılabilecek adımların görüşüldüğünü aktaran Fidan, uluslararası toplum ve bölgesel ortaklarla kurulabilecek işbirliği seçeneklerini değerlendirdiklerini belirtti.
Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıların seyir güvenliğini ciddi biçimde tehdit ettiğini söyleyen Fidan, ABD ile İran arasındaki ateşkesin yeniden kurulmasını ve boğazın kısa sürede açılmasını umduklarını ifade etti. Türkiye ile Mısır'ın bu başlıktaki çalışmalarını da birlikte gözden geçirdiğini bildirdi.
Mekke ittifakında Mısır vurgusu
Mekke'de Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından imzalanan ortak savunma anlaşmasının herhangi bir ülkeyi hedeflemediğini söyleyen Fidan, ittifakı bölgesel sahiplenme anlayışı açısından tarihi bir başlangıç olarak niteledi. Bölge ülkelerinin sorunlarını dışarıdan gelecek çözümlere bırakmak yerine birlikte sahiplenmesi gerektiğini belirten Fidan, Türkiye'nin son üç yıldır başta Mısır olmak üzere önde gelen bölge ülkeleriyle bu konuda ortak bir anlayış geliştirdiğini anlattı.
Mısır'ı Türkiye'nin doğal ortağı olarak tanımlayan Fidan, Kahire'nin ileride ittifakın resmi ortağı olmasını umduğunu söyledi. Libya, Sudan, Filistin ve Afrika'daki diğer başlıklarda iki ülkenin birlikte hareket ettiğini; savunma teşkilatları ile savunma sanayileri arasında güçlü işbirliği bulunduğunu kaydetti. Güvenlik, siyaset ve ekonomi konularında ilk istişare edilen ülkelerden birinin Mısır olduğunu vurguladı.
Fidan, “Regional 4” adı verilen dörtlü grubun çalışmalarını sürdürdüğünü, bu gayriresmi platformda ikili ilişkiler ile bölgesel sorunların liderler adına hızlı biçimde ele alındığını söyledi. Burada oluşan görüşlerin gerektiğinde diğer bölge ülkelerine ve Avrupa başta olmak üzere bölge dışındaki yapılara iletildiğini belirtti.
Mekke ittifakının hedef gözetmediğini yineleyen Fidan, anlaşmadan önce İsrail, Güney Kıbrıs Rum Kesimi ve Yunanistan'ın Akdeniz'de bir güvenlik ittifakı oluşturduğunu söyledi. Türkiye'nin Akdeniz'in kuzeyinde, Mısır'ın güneyinde bulunduğuna işaret eden Fidan, bu oluşumun iki ülkenin arasına bir hat çektiğini ve hedefinin açık olduğunu ileri sürdü.
Üç belgeye imza atıldı
Görüşmelerin ardından Hakan Fidan ile Bedir Abdülati üç belge imzaladı. Bunlar “Türkiye-Mısır Ortak Planlama Grubu İkinci Toplantısı Tutanağı”, iki ülke arasındaki “Serbest Ticaret Anlaşması'nın 3 Numaralı Menşe Protokolü'nün değiştirilmesine ilişkin karar” ve “Mısır'ın Türkiye ile Afrika kıyı ülkeleri arasında ulaştırma bağlantılarını güçlendirmeyi amaçlayan mutabakat zaptına katılım belgesi” oldu.
