AK Parti tarafından hazırlanan Çocuk Koruma Kanunu teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. Teklifte çocuk adalet sistemi, infaz uygulamaları, ceza indirimleri, koruyucu tedbirler ve aile sorumluluğuna ilişkin birçok önemli düzenleme yer alıyor.
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, düzenlemeye ilişkin yaptığı açıklamada son yıllarda çocukların karıştığı ağır suçlar ve suç örgütlerinin çocukları kullanmasının mevcut sistemin yeniden ele alınmasını zorunlu hale getirdiğini belirtti.
15-18 yaş grubunda hâkime daha geniş takdir yetkisi
Usta, teklif kapsamında şu açıklamayı yaptı:
"Çocukların suça karışması, yalnızca ülkemizin değil, dünyanın birçok ülkesinin karşı karşıya bulunduğu çok boyutlu bir sorundur. Son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarında yaşanan durumlar, suç işleme yaşının giderek düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi, mevcut sistemin günümüz ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu kapsamda teklifimizde, Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan düzenlemelerle hapis cezalarının alt ve üst sınırları arttırılmaktadır.
Ayrıca, kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak; kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından, hakimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir. Böylece 15-18 yaş arasındaki çocukların, yukarıda saydığım o şartlar yerine geldiği takdirde, yine hakimin takdir yetkisiyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almasına yönelik bir düzenleme hayata geçirilmiş durumda."
12-15 yaş grubuna ilişkin düzenlemeler
Usta'nın açıklaması şöyle devam etti:
"Yine kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 12-15 yaş grubu çocuklar bakımından da belirli şartların varlığı halinde, yine hakime takdir yetkisi verilerek ceza almalarına ve daha az ceza indirimi uygulanabilmesine de imkan sağlanmaktadır.
Yine Türk Ceza Kanunu'nda tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülerek, özellikle suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve caydırıcılığın da sağlanması amaçlanmaktadır.
Teklifte, çocuğun gelişimindeki temel rolü dikkate alınarak, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçuna ilişkin cezaların da alt ve üst sınırları arttırılmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçunu işlemesi halinde, bu madde gereğince ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar da arttırılması suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi de hedeflenmiştir."
Çocuk ceza infaz sisteminde değişiklik
Usta, infaz sistemine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Kıymetli basın mensupları, teklifte çocuklar bakımından infaz sisteminin etkinliğinin arttırılmasına yönelik önemli düzenlemeler getiriyoruz. Bu kapsamda, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanmasına ve iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitim evlerine ayrılmasına imkan veren düzenleme yapılmaktadır. Mevcut sistemde çocuk hükümlüler direkt çocuk eğitim evlerinde infazlarına başlanıyorken, artık hakimin de iyi hali değerlendirmesi için —ki bu iyi halin değerlendirilmesi için de yine geniş kapsamlı bir heyet raporunun olması şartıyla— çocukların eğitim evlerine ayrılması ile ilgili şartlar yeniden düzenlenmektedir. Çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitim evlerine yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitim evlerine ayrılmaya ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de yine kanun teklifimizde yer almaktadır."
Bazı suçlarda ceza indirimi kaldırılıyor
Usta'nın açıklamasına göre:
"Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen; kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek; bir günün bir gün olarak dikkate alınması da sağlanacaktır. Böylece ceza indiriminden faydalanma imkanı olmayacak; sadece kasten adam öldürme suçu, cinsel istismara dokunulmazlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imali ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından bu hükümler yerine getirilecek."
Ayrıca, ateşli silahların çocukların erişimine açık şekilde muhafaza edilmesi halinde hapis cezası öngörülürken, kesici ve delici aletlerin çocuklara satışı, satın alınması ve taşınmasına yönelik de yeni idari yaptırımlar getirilmesi planlanıyor.
"Suça sürüklenen çocuk" yerine yeni ifade
Teklifte, "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine "adlî süreçteki çocuk" ibaresinin kullanılması öngörülüyor.
Usta bu değişikliğe ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Teklifle çocuk adalet sistemi, çocuğun korunmasını, rehabilitasyonunu ve yeniden topluma kazandırılmasını önceleyen bütüncül bir yaklaşımla da güçlendirmek istedik. Bu kapsamda, çocuk hakları yaklaşımı doğrultusunda mevzuatta yer alan 'suça sürüklenen çocuk' ibaresi yerine 'adli süreçteki çocuk' ifadesi benimsenerek hakkındaki kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmayan çocuklar bakımından masumiyet karinesini ve çocuk odaklı yaklaşımı daha güçlü şekilde yansıtan bir terminolojiyi kullanmayı hedefliyoruz."
Yeni koruyucu tedbirler de teklifte yer aldı
Teklifte ayrıca sosyal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevre bilinci, bağımlılıkla mücadele, sosyal inceleme raporları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması sürecindeki rehabilitasyon uygulamaları ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın adli süreçlere daha etkin katılımını öngören düzenlemeler de yer alıyor.
