Türkiye’de ceza infaz kurumlarında barınan tutuklu ve hükümlü sayısındaki önlenemeyen artış, Haziran 2026 itibarıyla açıklanan resmi verilerle endişe verici bir boyuta ulaştı. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından paylaşılan 1 Haziran 2026 tarihli rapora göre, ülke genelindeki cezaevlerinde toplam 421 bin 583 kişi bulunuyor. Bu nüfusun 356 bin 878’i hükümlü statüsündeyken, 64 bin 705’i ise tutuklu olarak kayıtlara geçti. Elde edilen son istatistikler, cezaevlerinin toplam mevcut kapasitesinin çok üzerinde bir yoğunlukla çalıştığını ve sistemdeki yapısal krizin derinleştiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Kapasite 117 bin kişi aşıldı: 34 ilin nüfusunu geride bıraktı
Resmi verilere göre Türkiye'deki ceza infaz kurumlarının toplam kontenjanı yaklaşık 304 bin 390 kişi olarak belirlenmiş durumda. Ancak mevcut mahpus sayısının 421 bini aşmasıyla birlikte, cezaevlerindeki genel doluluk oranı yüzde 138,5 seviyesine dayandı. Bu durum, cezaevlerinde yaklaşık 117 bin kapasite fazlası mahkumun bulunduğunu ve koğuşlarda ciddi bir yer sıkıntısı yaşandığını gösteriyor. Sivil toplum kuruluşlarının raporlarına da yansıyan bu yoğunluk, cezaevi nüfusunun Amasya, Rize, Yalova ve Artvin’in de aralarında yer aldığı 34 ilin nüfusunu geride bırakmasına neden oldu. Kurum statülerine göre yapılan dağılıma bakıldığında ise mahpusların 117 bin 661’i açık ceza infaz kurumlarında, 303 bin 922’si ise kapalı ceza infaz kurumlarında barındırılıyor.
Mahkumların yüzde 85'i hükümlü: Erkek nüfusu ezici çoğunlukta
1 Haziran 2026 verilerinin detaylarında, cezaevlerinde bulunan toplam kitlenin yüzde 84,7'sini hükümlülerin oluşturduğu, tutukluların oranının ise yüzde 15,3'te kaldığı görüldü. Hükümlülerin cinsiyet ve yaş dağılımı incelendiğinde erkeklerin ezici çoğunluğu dikkat çekiyor; kurumlarda 339 bin 255 erkek hükümlü yer alırken, kadın hükümlü sayısı 16 bin 321, çocuk hükümlü sayısı ise 1302 olarak hesaplandı. Bu doğrultuda hükümlülerin yüzde 95,1'ini erkekler, yüzde 4,6'sını kadınlar ve yüzde 0,4'ünü çocuklar oluşturuyor.
Tutuklu çocuk sayısı 3 bini aştı
Ceza infaz kurumlarında yargılaması devam eden 64 bin 705 tutuklunun dağılımı da adalet sistemindeki yapısal sorunlara işaret ediyor. Tutukluların 57 bin 295’ini erkekler, 4 bin 39’unu kadınlar oluştururken, 3 bin 371’ini ise çocuklar oluşturdu. Tutuklu çocukların toplam tutuklu nüfusu içindeki payı yüzde 5,2’ye ulaşmış durumda. Hem hükümlü hem de tutuklu çocukların verileri birleştirildiğinde, Türkiye genelinde toplam 4 bin 673 çocuğun cezaevlerinde bulunduğu açığa çıkıyor. Ayrıca cezaevlerindeki toplam kadın mahpus sayısının 20 bin 360’a ulaştığı ve bu annelerin yanında 0-6 yaş grubunda 891 çocuğun büyümek zorunda kaldığı resmi kayıtlara geçti.
Son 10 yıldaki artış yüzde 138'e yaklaştı
Yapılan dönemsel analizler, cezaevi nüfusunun son 10 yılda geometrik bir hızla büyüdüğünü gösteriyor. 2015 yılı sonunda Türkiye’deki ceza infaz kurumlarında toplam 177 bin 262 kişi bulunurken, Haziran 2026 itibarıyla bu miktar 421 bin 583’e fırladı. Son 10 yılda cezaevlerindeki insan sayısı net 244 bin 321 kişi artarak yüzde 137,8’lik bir sıçrama kaydetti. Uzmanlar bu olağanüstü artışın arkasında yalnızca genel suç oranlarındaki değişimlerin değil, adli ve siyasi süreçlerin de bulunduğunu vurguluyor. Özellikle 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından ilan edilen olağanüstü hal (OHAL) dönemi, geniş çaplı terör soruşturmaları, toplu tutuklamalar ve ardından gelen siyasi dosyalar, cezaevlerindeki nüfus patlamasının ana dinamikleri arasında kabul ediliyor.
İnfaz düzenlemeleri kalıcı çözüm sunamadı
Cezaevlerindeki aşırı yığılmayı ve kapasite krizini hafifletmek amacıyla geçmiş yıllarda önemli yasal adımlar atıldı. Özellikle COVID-19 pandemisi süreci ve sonrasında yürürlüğe konulan infaz düzenlemeleri, denetimli serbestlik ve şartlı salıverilme kapsamının genişletilmesiyle on binlerce mahpusun tahliye edilmesini sağladı. Nitekim son verilere göre şu an denetimli serbestlik sistemi kapsamında adli kontrol, tedavi veya denetim altında takip edilen toplam kişi sayısı da 494 bin 692 gibi rekor bir seviyede bulunuyor. Ancak uygulanan bu infaz reformlarının bazı terör, siyasi ve düşünce suçlarını kapsam dışı bırakması, yargılama sürelerinin uzunluğu ve yapısal adli reformların gecikmesi nedeniyle cezaevlerindeki rahatlama uzun soluklu olamadı. Tahliyelerin hemen ardından ceza infaz kurumlarındaki nüfus grafiği hızla yukarı yönlü tırmanışını sürdürerek tarihi zirvesine ulaştı.
