İngiltere’de yapılan yeni bir bilimsel araştırma, Roma İmparatorluğu’nun Britanya’daki şehirleşme sürecinin sanılanın aksine halk sağlığını iyileştirmediğini, aksine ciddi hastalıklar ve yetersiz beslenmeye yol açtığını ortaya koydu.
Araştırma, Roma döneminde özellikle çocuklar ve kadınlar arasında hastalık oranlarının dramatik biçimde arttığını gösteriyor.
646 iskelet üzerinde karşılaştırmalı inceleme
Reading Üniversitesi’nden Rebecca Pitt liderliğindeki araştırma ekibi, Demir Çağı (MÖ 4. yüzyıl – MS 1. yüzyıl) ile Roma işgali dönemi (MS 1–4. yüzyıllar) arasında yaşayan 646 kişinin iskelet kalıntılarını inceledi.
Elde edilen bulgular, Roma egemenliğinin sağlık üzerindeki etkilerini net biçimde ortaya koydu.
Çocuklarda hastalık ve büyüme geriliği çarpıcı şekilde arttı
Araştırmaya göre Demir Çağı’nda çocukların yalnızca yüzde 26’sında hastalık veya ağır fiziksel stres izlerine rastlanırken, Roma döneminde şehirlerde yaşayan çocukların yüzde 61,5’inde iskelet patolojileri tespit edildi.
Büyüme geriliği oranı ise Demir Çağı’nda yüzde 3 civarındayken, Roma şehirlerinde yüzde 50’nin üzerine çıktı.
Kurşun zehirlenmesi önemli bir etken
Uzmanlar, Roma şehirlerinde artan nüfus yoğunluğu ve çevresel kirliliğin, kemik enfeksiyonları ve solunum yolu hastalıklarını yaygınlaştırdığını belirtti.
Bunun yanı sıra, Roma su tesisatlarında yaygın olarak kullanılan kurşunun halk sağlığı üzerinde yıkıcı etkiler yarattığı vurgulandı. Kurşun zehirlenmesinin çocukların metabolizmasını bozarak besin emilimini engellediği, bunun da raşitizm ve benzeri eksiklik hastalıklarının artmasına neden olduğu ifade edildi.
Bebek beslenmesi Roma döneminde değişti
Çalışmanın dikkat çekici bulgularından biri de Roma dönemindeki bebek beslenme alışkanlıkları oldu.
Araştırmaya göre Roma Londrası’nda anneler, dönemin tıbbi tavsiyelerine uyarak bebeklerini tahıl ağırlıklı bir diyetle sütten kesmeye başladı. Bu uygulama, Demir Çağı’nda daha çeşitli ve protein ağırlıklı beslenen çocuklara kıyasla ciddi beslenme yetersizliklerine yol açtı.
Kadınlarda da sağlık durumu kötüleşti
Araştırma, sağlık krizinin yalnızca çocuklarla sınırlı kalmadığını gösterdi. Roma şehirlerinde yaşayan kadınların yüzde 81’inde hastalık izlerine rastlanırken, Demir Çağı kadınlarında bu oran yüzde 62 olarak belirlendi.
Diş minesindeki stres izleri, bu kadınların çocukluklarından itibaren ciddi sağlık sorunları yaşadığını ortaya koydu.
Kırsal bölgelerde tablo daha iyi
Roma etkisinin daha az hissedildiği kırsal bölgelerde yaşayan toplulukların sağlık durumlarının görece daha iyi olduğu belirlendi.
Şehir yaşamından uzak kalan bu grupların, Roma döneminde bile önceki beslenme ve yaşam biçimlerini sürdürdükleri ifade edildi.
Etkiler nesiller boyunca aktarıldı
Araştırmacılar, Roma dönemindeki sağlık sorunlarının nesiller boyunca aktarılan bir etki yarattığını ve şehirleşmenin getirdiği eşitsizliklerin bu durumu daha da ağırlaştırdığını vurguladı.
Çalışma, saygın akademik dergi Antiquity’de yayımlandı.
