Bursa'da 2018 yılında ziyarete açılan Nilüfer Belediyesi Edebiyat Müzesi, 240 edebiyatçıya ait kişisel eşyalar, el yazmaları ve ilk baskı kitaplarla ziyaretçilerini ağırlıyor. Gümüştepe Mahallesi'ndeki (Misi) tarihi binada faaliyet gösteren müze, birden fazla yazar ve şairin eserlerine yer vermesiyle Türkiye'de alanındaki ilk ve tek müze olma özelliğini taşıyor.
Türk edebiyatının farklı dönemlerinden izler taşıyan müzenin koleksiyonunda Yaşar Kemal'in şapkası, Behçet Necatgil'in el yazması şiiri, Nâzım Hikmet'in el yazmaları ve Sofya baskısı kitapları, Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın gözlüğü, kalemi ve çalar saati gibi çok sayıda kişisel eşya ve eser bulunuyor.
Adalet Ağaoğlu'nun hiç basılmamış Mahcup Kadavra adlı kitabına ait eskiz de müzede sergilenen dikkat çekici parçalar arasında yer alıyor.
Müzede 240 edebiyatçının eserleri bulunuyor
Nilüfer Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Müzeler, Kültürel Miras ve Turizm Hizmetleri Büro Sorumlusu Sanat Tarihçisi Evrim Gülay Güleç, müzenin üst katındaki ana sergi alanının bir salon ve üç odadan oluştuğunu belirtti.
Güleç, koleksiyonda 240 edebiyatçı, şair ve yazarın kişisel eşyaları ile eserlerinin yer aldığını belirterek şunları söyledi:
“Bu alanda 240 edebiyatçıya, şaire ve yazara ev sahipliği yapıyoruz. Talat Sait Halman, Hıfzı Topuz, Aziz Nesin, Yaşar Kemal ve Didem Madak gibi çok önemli isimlerin kendi el yazılarıyla yazılmış kitap eskizleri, kalem, gözlük, pipo ve daktilo gibi kişisel eşyaları sergileniyor. Nadir eserler bölümümüzde birçok edebiyatçı ve şaire ait ilk basım kitaplar var. Müzedeki en eski eser ise 1887 yılında basılan ve aynı zamanda Bursa'da yayımlanan ilk kültür-sanat dergisi olan Nilüfer Dergisi.”
50 mektup orijinal, 800 mektup dijital olarak sergileniyor
Edebiyatçıların birbirlerine yazdığı özel mektuplar da müzenin dikkat çeken bölümleri arasında bulunuyor. Mektup odasında Cemal Süreya, Rıfat Ilgaz, Attilâ İlhan ve Halet Çambel gibi isimlere ait 50 el yazması mektup orijinal olarak sergileniyor.
Müzede ayrıca toplam 800 el yazması mektup dijital ortamda ziyaretçilerin incelemesine sunuluyor. Daktilo odasında ise farklı edebiyatçı ve sanatçılara ait daktilolar yer alıyor.
9 ayda 18 bin ziyaretçi ağırladı
Nilüfer Belediyesi Edebiyat Müzesi, yılın ilk 9 ayında 18 bin ziyaretçiyi ağırladı. Evrim Gülay Güleç, Türkiye'de genellikle tek bir şair veya yazara adanmış müzelerin ya da sanatçıların yaşadığı evlerin müzeye dönüştürüldüğünü belirterek, Nilüfer Belediyesi Edebiyat Müzesi'nin farklı yazar ve şairleri aynı çatı altında buluşturduğunu ifade etti.
Müzenin en fazla ilgi gören bölümlerinin mektup ve daktilo odaları olduğunu söyleyen Güleç, şöyle konuştu:
“Mektup odamızda edebiyatçıların birbirlerine yazdıkları özel mektuplar bulunuyor. Daktilo odasında ise Oya Uysal, Talat Sait Halman ve Hıfzı Topuz gibi birbirinden kıymetli sanatçılarımıza ait daktilolar yer alıyor.”
Yaşar Kemal'in şapkası, Adalet Ağaoğlu'nun yayımlanmamış kitabı
Müzede edebiyat dünyasının tanınmış isimlerine ait, başka yerde görülmesi zor çok sayıda eser bulunuyor. Ziyaretçiler, Adalet Ağaoğlu'nun “Mahcup Kadavra” adlı hiç basılmamış kitabının eskizini burada görebiliyor.
Didem Madak'a ait, İnkılap Kitabevi tarafından verilen önemli bir ödülün yanı sıra Yaşar Kemal'in şapkası ile Ortadirek ve İnce Memed gibi eserlerin ilk baskıları da koleksiyonda yer alıyor.
Güleç, müzedeki nadide eserlere ilişkin şunları söyledi:
“Müzemizde oldukça nadide eserler var. Örneğin Adalet Ağaoğlu'nun 'Mahcup Kadavra' adlı hiç basılmamış kitabının eskizini ziyaretçilerimiz burada görebilirler. Didem Madak'a ait, İnkılap Kitabevi'nin verdiği oldukça önemli bir ödül de yine müzemizde yer alıyor. Şair ve yazarlara ait özel eşyalar kapsamında Yaşar Kemal'in şapkasını ve 'Ortadirek' ile 'İnce Memed' gibi kült eserlerin ilk basımlarını da sergiliyoruz.”
Arşivde 2 bin 500 belge ve fotoğraf bulunuyor
Müzenin alt katı ise her 6 ayda bir değişen tematik sergilere ayrılıyor. Daha önce Ahmet Erhan sergisine ev sahipliği yapan alanda, 19 Eylül'de açılan “Bir Kalem Çok Hayat” sergisi de ziyaretçilerin ilgisine sunuldu.
Yazar ve editör Cengiz Hakkı Zariç'in küratörlüğünü üstlendiği serginin 10 Mart'a kadar açık kalacağı belirtildi.
Uluslararası Müzeler Konseyi (ICOM) üyesi olan ve Tarihi Kentler Birliği tarafından “Müze Özendirme Ödülü”ne layık görülen müzenin arşivinde 2 bin 500 belge ve fotoğraf bulunuyor.
Güleç, müzenin koleksiyonu ve arşivi hakkında şu bilgileri verdi:
“Müzemizde 240 sanatçıya ait toplam 500 adet eser sergileniyor. Bunun yanı sıra Edebiyat Müzesi arşivinde 2 bin 500 adet belge ve fotoğraf bulunuyor. Bu dokümanların kataloglama çalışmaları ise Boğaziçi Üniversitesi Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi'nde titizlikle yapıldı.”
