Ticaret Bakanlığı, ikinci el piyasasında sıklıkla alışverişe konu olan teknolojik ürünlerin belirli standartlar çerçevesinde yenilenerek garantili şekilde tekrar satışa sunulmasını sağlayan ekosistemi güçlendirmek amacıyla kapsamlı bir reform paketini hayata geçirdi. Resmi Gazete'de yayımlanan "Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik" ile cep telefonundan bilgisayara, akıllı saatten oyun konsoluna kadar tüketicilerin yoğun ilgi gösterdiği cihazların ekonomiye kazandırılması süreçleri daha hızlı, şeffaf ve güvenli hale getirilecek. Yapılan resmi açıklamalara göre, yayımlanan bu kritik düzenlemeler 1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girecek. Bugüne kadar yaklaşık 1,6 milyon ürünün yenilenerek piyasaya kazandırıldığı ekosistemde, yeni kurallarla birlikte döngüsel ekonomiye katılımın ve siber-elektronik atık azaltımının en üst seviyeye çıkarılması hedefleniyor.
Fiziki mağaza alımlarına da şartsız cayma hakkı
Yeni yönetmeliğin getirdiği en radikal değişikliklerden biri, tüketicilere tanınan cayma hakkının kapsamının genişletilmesi oldu. Mevcut sistemde büyük oranda yalnızca mesafeli sözleşmelerde, yani internet üzerinden yapılan alışverişlerde geçerli olan haklar esnetildi. Yeni dönemle birlikte tüketiciler, yenilenmiş teknolojik ürünleri fiziki mağazalardan görerek satın almış olsalar dahi, 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahip olacak. Böylece hem online hem de yüz yüze yapılan alışverişlerde tüketici mağduriyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Televizyonlar kapsama alındı ve dijital sicil dönemi başladı
Mevcut yasal düzenlemede yalnızca cep telefonları, tabletler, akıllı saatler, oyun konsolları ve modemler yenileme pazarında yer alırken, yeni yönetmelikle birlikte televizyonlar da bu sisteme dahil edilerek tüketici güvencesi geniş bir ürün yelpazesine yayıldı. Pazardaki güven eksikliğini gidermek amacıyla "Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi" (YÜBİS) devreye alınacak. Bu sistem üzerinden her cihaz için dijital bir sicil kaydı oluşturulacak; cihazın hangi parçalarının değiştirildiği, üzerinde hangi tamirat işlemlerinin yapıldığı, kayıp, kaçak veya çalıntı sorgu kayıtları ile ürün sertifikaları tüketicilerin doğrudan dijital erişimine sunulacak.
Sektör standartları ve mali şartlar zorlaşıyor
Yönetmelik, piyasada faaliyet gösteren yenileme merkezlerine yönelik mali güvenilirlik ve kurumsal kapasite şartlarını da ciddi oranda artırdı. Yenileme yetki belgesi alabilmek için şirketlerde aranan asgari ödenmiş sermaye tutarı 30 milyon liradan 100 milyon liraya yükseltildi. Yönetmelik hükümlerine aykırı davranan, tüketicinin sağlığını, güvenliğini veya ekonomik çıkarlarını zedeleyen işletmelere ağır idari yaptırımlar uygulanacak. Kurulan özel komisyon tarafından yetki belgesi iptal edilen yenileme merkezlerine bir yıl boyunca yeni belge tahsis edilmeyecek. Ayrıca, geliştirilen elektronik doğrulama mekanizmalarıyla yenilenmiş cep telefonlarındaki yüzde 1 KDV avantajı ve taksit kolaylığı uygulamalarında yaşanabilecek suistimallerin de önüne geçilecek.
