Küresel emtia piyasaları, ABD-İsrail ve İran hattındaki askeri gerilimin ekonomik faturalarıyla yüzleşiyor. Özellikle sanayinin temel ham maddelerinden biri olan alüminyum, jeopolitik risklerin arza yönelik bozulmaları tetiklemesiyle Londra Metal Borsası'nda (LME) yaklaşık iki yılın en hızlı aylık yükselişini kaydetti. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarının ardından enerji maliyetlerindeki artış ve enflasyonist baskılar, metal fiyatlarındaki spekülatif hareketi reel bir arz krizine dönüştürdü.
Üretim Tesisleri Hedef Hattında
Dünya alüminyum üretiminin yaklaşık %10'unun gerçekleştiği Basra Körfezi, çatışmaların merkez üssü haline gelmiş durumda. Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium (EGA) şirketine ait yıllık 1,6 milyon ton kapasiteli Et-Tavila tesisi, İran'ın Halife Ekonomik Bölgesi'ne düzenlediği İHA ve füze saldırılarında hasar gördü. Uzmanlar, bu dev tesisin uzun vadeli devre dışı kalma ihtimalinin, piyasayı 200 bin tonluk arz fazlasından 1,3 milyon tonluk devasa bir açığa sürükleyebileceği konusunda uyarıyor.
Stratejik Boğazlar ve Lojistik Kilitlenme
Küresel arzın %80’inin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliği, fiyat istikrarı için en kritik eşik haline geldi. Katar ve Bahreyn’deki üreticilerin güvenlik gerekçesiyle kapasite düşürmesi, piyasadaki darlığı pekiştiriyor. Katar’daki Qatalum tesisinin kapasitesini %60’a indirmesi ve Bahreyn’deki Alba tesisinin bazı üretim hatlarını tamamen kapatması, arzın Haziran ayına kadar toparlanamayacağını gösteriyor. Orta Doğu dışındaki faktörler de krizi derinleştiriyor; Mozambik'teki Mozal tesisinin bakıma alınması, küresel arz darlığına ek bir darbe vurdu.
4 Yılın Zirvesine Doğru Sert Tırmanış
Mart ayında 3 bin 546 doları test ederek Mart 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gören alüminyum, yılbaşından bu yana %15,7 oranında değer kazandı. Ak Yatırım Uluslararası Piyasalar Stratejisti Uraz Çay, Hürmüz Boğazı'nın sadece enerji nakli değil, ham madde piyasaları için de hayati olduğunu vurguluyor. Çay, "Dünyanın en büyük üreticisi Çin'in üretim kotaları ve Orta Doğu'daki sevkiyat belirsizlikleri, fiyatları 2022 sonrası en yüksek seviyelere taşıdı. Boğazdaki tanker trafiğinin durumu, fiyatların yönünü belirleyen ana unsur olmaya devam edecek." değerlendirmesinde bulundu.
