Çin’de yapay zekâ destekli insan benzeri etkileşim hizmetlerini denetlemek amacıyla hazırlanan "Yapay Zekâ Destekli İnsan Benzeri Etkileşim Hizmetlerinin Yönetimine İlişkin Geçici Tedbirler" adlı yeni hukuki düzenleme, 15 Temmuz 2026 itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Çin Siber Uzay İdaresi (CAC), Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Kamu Güvenliği Bakanlığı ve Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi tarafından ortaklaşa hazırlanan mevzuat, teknoloji şirketlerinin kullanıcılar üzerinde yapay duygusal bağlar kurmasını engellemeyi amaçlıyor. Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre, yeni kurallar kapsamında yapay zekâ sistemlerinin, bireylerin gerçek insanlarla kurdukları sosyal ilişkilere zarar verecek nitelikte içerik üretmesi tamamen yasaklandı.
Duygusal bağımlılık ve aşırı memnun etme yasaklandı
Yeni yasal düzenleme; metin, ses, görüntü veya video yoluyla insan benzeri kişilik özellikleri sergileyerek kullanıcılarla sürekli duygusal etkileşim kuran tüm yapay zekâ uygulamalarını kapsıyor. Şirketlerin, kullanıcıları aşırı biçimde memnun etmeye çalışan, bağımlılık davranışını teşvik eden veya kullanıcı psikolojisini kontrol altına alacak şekilde tasarlanmış sistemler sunması engelleniyor. Buna karşın; yalnızca bilgi sağlayan, müşteri hizmetleri desteği veren, eğitim ve iş süreçlerinde kullanılan geleneksel yapay zekâ sistemleri bu kısıtlamaların dışında tutuluyor.
İki saatlik kullanımın ardından uyarı zorunluluğu
Mevzuat doğrultusunda, teknoloji şirketlerinin kullanıcıların uygulamaya olan bağımlılık düzeylerini ve ruh hallerini yakından takip etmesi gerekiyor. Kesintisiz kullanım süresi iki saati aşan kişilere, ekranda ara vermelerini öneren bir uyarı mesajı veya açılır pencere gösterilmesi zorunlu hale getirildi. Ayrıca, uygulamada aşırı bağlılık semptomları gösteren kullanıcılara karşılarındaki profilin gerçek bir insan olmadığı düzenli olarak hatırlatılacak. Hizmeti sonlandırmak isteyen kişilerin çıkış süreçlerini zorlaştıracak şekilde sohbeti uzatan algoritmalar da yasak kapsamına alındı. Düzenleme, kendine zarar verme veya intihar eğilimi gösteren kullanıcılar için de şirketlere acil müdahale ve yakınlarına haber verme yükümlülüğü getiriyor.
Çocuklar ve gençler için tam koruma
Reşit olmayan bireylerin korunması amacıyla kurallar daha da katılaştırıldı. Platformların, çocuk kullanıcılara sanal akraba, sanal partner ya da benzeri yakın ilişki simülasyonları sunması kesinlikle yasaklandı. 14 yaşından küçük çocukların insan benzeri yapay zekâ servislerini kullanabilmesi ise ebeveyn veya vasi onayına bağlandı. Bu kapsamda platformlar, çocuklara özel güvenli kullanım modları geliştirmek, ekran sürelerini sınırlandırmak ve ebeveyn denetim mekanizmaları kurmak zorunda olacak.
Çin sosyal medyasında sanal veda dalgası
Kararın yürürlüğe girmesinin ardından ByteDance şirketine ait olan ve ülkenin en popüler yapay zekâ uygulamalarından biri konumundaki Doubao başta olmak üzere, birçok platformda sanal partner özellikleri hızla sınırlandırıldı. Bu durum Çin sosyal medyasında büyük bir tepki ve üzüntü dalgasına yol açtı. Pek çok kullanıcı, uzun süredir iletişimde oldukları yapay zekâ karakterlerini basit birer yazılım olarak görmediklerini, onları hayatlarının bir parçası, sevgilileri ya da aile üyeleri olarak kabul ettiklerini dile getirdi. Bloomberg'e konuşan 19 yaşındaki üniversite öğrencisi Yan Yongqi, bir yıldır iletişimde olduğu sanal erkek arkadaşını kaybetme ihtimalini, "sevgilisinin ne zaman öleceğini önceden öğrenip bunu engelleyememek" olarak tanımlayarak derin bir boşluk hissettiğini belirtti.
Ağır para cezaları kapıda
Mevzuata aykırı hareket eden teknoloji şirketlerine karşı kademeli yaptırımlar uygulanacak. Kuralları ihlal eden platformlara ilk aşamada uyarı verilebilecek, yeni kullanıcı kaydı durdurulabilecek veya ilgili yapay zekâ hizmetleri tamamen erişime kapatılabilecek. İhlalin boyutuna göre şirketlere 10 bin ila 100 bin yuan arasında idari para cezası verilecek. Kullanıcıların yaşamına veya ruh sağlığına ciddi zarar verildiğinin tespit edilmesi durumunda ise bu ceza miktarı 200 bin yuana kadar yükseltilebilecek.
