Avrupa Birliği (AB) üyesi olmayan ülke vatandaşlarının parmak izi ve yüz taraması gibi biyometrik verilerinin dijital ortamda kayda geçirildiği Giriş-Çıkış Sistemi (EES), 10 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe girmişti. Sistemin devreye alınmasıyla birlikte özellikle yoğun sınır kapılarında ve uluslararası havalimanlarında operasyonel kilitlenmeleri önlemek amacıyla üye ülkelere tanınan "biyometrik veri toplama işlemini geçici olarak askıya alma" esnekliği, 6 Eylül tarihiyle birlikte resmen yürürlükten kalkıyor. Bu tarihten itibaren sınır muhafızlarının yoğunluğu gerekçe göstererek kontrolleri atlama yetkisi büyük ölçüde sona erecek.
Pasaport kontrol süreleri dört katına çıktı
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından paylaşılan veriler, biyometrik veri zorunluluğunun sınır geçiş hızını doğrudan yavaşlattığını ortaya koyuyor. Manuel damga ve klasik pasaport denetimi döneminde yolcu başına ortalama 20-25 saniye süren kontrol süresi, EES sisteminin devreye girmesiyle beraber ortalama 90 saniye seviyesine kadar çıktı.
Financial Times ve Qsensor tarafından derlenen havalimanı analizleri de yaz aylarında yaşanan kuyruk artışının boyutunu gözler önüne seriyor:
Frankfurt Havalimanı: Temmuz ayında ortalama bekleme süresi, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen 60 dakika seviyesinden 120 dakikaya fırladı.
Münih Havalimanı: Kontrol noktalarındaki bekleme süresi 31 dakikadan 60 dakikaya çıktı.
Amsterdam Schiphol Havalimanı: En yoğun periyotlarda ölçülen azami bekleme süresi 80 dakikadan 120 dakikaya yükseldi.
IATA'dan kış tarifesine kadar uzatma çağrısı
Sınır kapılarında beklenen yeni yığılmalar karşısında harekete geçen IATA, Avrupa genelinde kriz yaşanmaması adına esneklik mekanizmasının kış uçuş tarifesi sonuna kadar uzatılmasını talep etti. Havacılık sektörü temsilcileri; sınır noktalarındaki teknik altyapının güçlendirilmesi, e-kapı ve otomatik geçiş kiosklarının sayısının artırılması ve görevli sınır polisi kadrolarının takviye edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Yolculara erken hareket ve geniş aktarma uyarısı
Avrupa Komisyonu tarafından 1 Eylül'de yapılan değerlendirmede, EES uygulamasının yaz sezonunda genel olarak işlediği ancak bazı sınır kapılarında ek düzenleme ve kapasite artışına ihtiyaç duyulduğu bildirildi. Komisyon üye ülkelerle saha koordinasyonunu sürdürürken, turizm ve havacılık uzmanları seyahat edeceklere kritik tavsiyelerde bulunuyor.
Uzmanlar; Schengen Bölgesi'ne uçacak veya bölge içindeki havalimanlarından aktarma yapacak yolcuların terminale her zamankinden çok daha erken gitmelerini, özellikle iki uçuş arasındaki dar aktarma sürelerinden kaçınmalarını ve sınır işlemlerinden kaynaklanabilecek gecikmeleri seyahat planlarına dahil etmelerini öneriyor.
