New York City Belediyesi, barınma krizine karşı son yılların en radikal kiralık konut hamlesini hayata geçirdi. Şehirdeki milyonlarca kiracıyı yakından ilgilendiren kritik oylamada New York Belediyesi Kira Düzenleme Kurulu (RGB), 7'ye karşı 1 gibi ezici bir çoğunlukla şehir genelindeki kira korumalı (rent-stabilized) dairelerde fiyatların dondurulmasını onayladı. 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan bu karar, kentteki toplam daire stokunun yüzde 40'ından fazlasını doğrudan kapsıyor. Düzenleme, belirtilen tarihten sonra yenilenecek olan 1 ve 2 yıllık kira sözleşmelerinde mülk sahiplerinin herhangi bir fiyat artışı yapmasını tamamen engelliyor.
Gelirin büyük kısmı barınmaya gidiyor
Alınan bu tarihi karar, New York sakinleri için hayati bir önem taşıyor. 2023 yılı New York Şehri Konut ve Boşluk Anketi verilerine göre, kentteki kiracı hanelerin yüzde 43'ü gelirlerinin üçte birinden fazlasını, yüzde 25'i ise yarısından fazlasını sadece kirayı ödemek için harcıyor. Bu yüksek oranlar, kira korumalı konutları şehirdeki yaşam mücadelesinin en kritik unsuru haline getiriyor. Belediye Başkanı Zohran Mamdani, kira dondurma hamlesinin sadece bir başlangıç olduğunu belirterek, önümüzdeki on yıl içinde şehir genelinde geniş kapsamlı ve uygun fiyatlı yeni konut projeleri inşa etmeyi hedeflediklerini duyurdu.
Düzenlemeden yüksek gelirliler de faydalanıyor
Kira dondurma kararı, kamuoyunda genellikle sadece dar gelirli aileleri koruyan bir kalkan olarak görülse de resmi veriler durumun daha geniş bir kitleyi kapsadıgını gösteriyor. New York'taki mevcut kira korumalı dairelerin yüzde 30'unda, yıllık geliri 100 bin doların üzerinde olan orta ve yüksek gelir grubundaki haneler ikamet ediyor. Bu durum, uygulamanın etkisinin kent genelindeki farklı sosyo-ekonomik gruplarda da doğrudan hissedileceğini ortaya koyuyor.
Kurul içi istifa ve emlak sektörünün tepkisi
Kira dondurma kararı milyonlarca kiracı tarafından coşkuyla karşılansa da emlak sektörü, mülk sahipleri ve bazı akademisyenler karara karşı adeta bayrak açtı. Kurulda ret oyu kullanan tek isim olan NYU Stern Finans Profesörü Arpit Gupta, bu müdahalenin uzun vadede konut piyasasına zarar vereceğini savundu. Kira korumalı daire bulmanın zamanla daha da zorlaşacağını ve insanları kaçınılmaz olarak çok daha pahalı olan serbest piyasa konutlarına yönlendireceğini iddia eden Gupta, "Şehrin konut piyasası şu an tek akciğerle nefes alıyor" benzetmesinde bulundu.
Kritik oylamanın hemen öncesinde ise kurul üyesi Christina Smyth istifa ederek tepkisini ortaya koydu. Kurulun karara varırken kullandığı araştırma metodolojisini sert bir dille eleştiren Smyth, Belediye Başkanı Mamdani'nin dokuz kurul üyesinden altısını bizzat atamış olmasının oylamanın tarafsızlığına gölge düşürdüğünü öne sürdü.
Mamdani: "New York kiracıları için tarihi bir zafer"
Eleştirilerin odağındaki Belediye Başkanı Zohran Mamdani ise iddialara karşı geri adım atmadı. Kurulun tüm verileri ve piyasa koşullarını büyük bir titizlikle incelediğini vurgulayan Mamdani, "Bu, New York kiracıları için tarihi bir zaferdir" dedi. Mamdani, sigorta ve benzeri bina işletme maliyetlerini aşağı çekmek için çalışmaya devam edeceklerini, hem mülk sahiplerinin operasyonel yüklerini hafifleterek hem de kiracı haklarını ödün vermeden koruyarak New York'u herkes için daha yaşanabilir bir şehir kılacaklarını ifade etti.
