Rusya’nın ülkedeki internet alanı üzerindeki denetimini artırma çabaları kapsamında WhatsApp mesajlaşma uygulamasına erişimi tamamen engellemeye hazırlandığı bildirildi. Şirket, perşembe günü yaptığı açıklamayla bu girişime sert tepki gösterdi.
Eleştirmenler ve hak grupları, söz konusu adımın Ukrayna’da devam eden savaş sırasında muhalefete yönelik geniş çaplı baskının bir parçası olduğunu ve Kremlin’in gözetim kapasitesini artırarak internet üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmayı hedeflediğini belirtiyor.
Meta bünyesinde faaliyet gösteren WhatsApp, sosyal medya üzerinden paylaştığı açıklamada, Kremlin’in devlet destekli ve kontrolünde olan “Max” adlı mesajlaşma uygulamasını teşvik ettiğine dikkat çekti. Şirket, Max’i “devlete ait bir gözetim uygulaması” olarak nitelendirdi.
WhatsApp açıklamasında, “100 milyondan fazla kullanıcıyı özel ve güvenli iletişimden izole etmeye çalışmak geriye doğru atılmış bir adımdır ve Rusya’daki insanlar için yalnızca daha az güvenliğe yol açar” ifadeleri kullanıldı.
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin ardından Meta’ya ait birçok platform ülkede yasaklanmıştı. Facebook ve Instagram’a yalnızca VPN aracılığıyla erişilebiliyor. WhatsApp’ın da sıradaki hedef olabileceğine dair iddialar ise savaşın başlangıcından bu yana gündemdeydi.
Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, Moskova kontrolündeki medyaya yaptığı açıklamada Meta’yı, WhatsApp’ın Rusya’daki faaliyetlerini düzenleyen yasalara uymamakla suçladı. Peskov, “Bu bir mevzuata uyum meselesidir. Meta Rus yetkililerle diyaloğa girerse bir anlaşma ihtimali olabilir. Aksi halde hiçbir şans yok” dedi.
Bu hafta başında Moskova yönetimi, Telegram mesajlaşma uygulamasına da erişim kısıtlamaları getirmişti. Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, bu adımı “vatandaşları devlet kontrolündeki bir uygulamaya zorlamak” olarak tanımlayarak, “Telegram baskı ne olursa olsun özgürlük ve mahremiyetten yanadır” açıklamasında bulundu.
Durov ayrıca Rusya’daki mevcut durumu, Telegram’ın yıllar önce İran’da karşılaştığı yasaklama girişimleriyle kıyasladı ve benzer stratejilerin başarısız olduğunu savundu.
Rusya, yabancı teknoloji şirketlerinin Kremlin’in talep ettiği şekilde Rus kullanıcı verilerini ülke içinde depolamayı reddettiğini öne sürüyor. 2015’te yürürlüğe giren Veri Yerelleştirme Yasası uyarınca kullanıcı verilerinin Rusya’daki sunucularda tutulması zorunlu hale getirilmişti.
Kremlin, düzenlemeleri daha da sertleştirerek 1 Ocak 2026’dan itibaren tüm internet hizmetlerine kullanıcı mesajlarını silinmiş olsa bile üç yıl boyunca saklama ve talep halinde güvenlik kurumlarına teslim etme zorunluluğu getirmeye hazırlanıyor.
