İsveç, son yıllarda göç politikasında gerçekleştirdiği kapsamlı değişikliklere bir yenisini ekledi. Hükümet, AB dışından gelen ve belirli ikamet koşullarını karşılayan yabancıların gönüllü olarak ülkelerine dönmesini teşvik etmek amacıyla kişi başına 350 bin İsveç kronuna kadar mali destek sağlamaya başladı.
Yaklaşık 36 bin dolara karşılık gelen destek, 2026'nın başından itibaren uygulanıyor. Hükümet, programla İsveç'ten gönüllü geri dönüşlerin artırılmasını hedefliyor.
İsveç'in göç politikasında 10 yılda büyük değişim
Yeni uygulama, İsveç'in 2015'ten bu yana göç politikasında yaşadığı dönüşümün son adımlarından biri oldu. Avrupa'daki büyük göç dalgası sırasında İsveç, 2015 yılında yaklaşık 163 bin sığınmacı kabul etmiş ve nüfusuna oranla Avrupa'da en fazla sığınmacı alan ülkelerden biri olmuştu.
Ancak sonraki yıllarda göç politikası önemli ölçüde değişti. Ülkeye yönelik sığınma başvuruları, 2025'te 2015 seviyesinin yaklaşık yüzde 96 altına geriledi.
Program için 1,3 milyar kron bütçe ayrıldı
İsveç hükümeti gönüllü geri dönüş programı için toplam 1,3 milyar İsveç kronu bütçe ayırdı. Uygulamanın farklı dillerde tanıtılması da programın önemli unsurlarından biri olarak öne çıktı.
Başbakan Ulf Kristersson, gönüllü geri dönüşlerin artırılmasının hükümetin göç politikası öncelikleri arasında bulunduğunu belirtti. Hükümete dışarıdan destek veren İsveç Demokratları ise uygulamanın en güçlü savunucuları arasında yer alıyor.
Otobüslere geri dönüş ilanları asıldı
İsveç Demokratları, geri dönüş programını tanıtmak amacıyla temmuz ayında otobüslere ilanlar astı. Kampanyada özellikle Somalili göçmenlere seslenilerek gönüllü dönüş desteğinin koşulları duyuruldu.
Hükümet de programı resmi kanalları üzerinden farklı dillerde tanıtarak ülkede yaşayan yabancıların uygulamadan haberdar olmasını amaçladı.
36 bin dolarlık desteğe rağmen 171 kişi ayrıldı
Programın ilk dönemine ilişkin rakamlar ise uygulamanın etkisi konusunda soru işaretlerine yol açtı. Yıl başından bu yana mali teşvikten yararlanarak İsveç'ten ayrılmayı kabul edenlerin sayısının 171'de kaldığı bildirildi.
Yaklaşık 10,6 milyon kişinin yaşadığı ve yaklaşık 2 milyon yabancı doğumlu kişinin bulunduğu ülkede ortaya çıkan bu tablo, yüksek miktardaki mali desteğin beklenen ilgiyi görüp görmediği tartışmasını beraberinde getirdi.
İsveç Demokratları kapsamın genişletilmesini istiyor
İsveç Demokratları, geri dönüş programının daha geniş bir kesimi kapsamasını talep ediyor. Parti, desteğin yalnızca ikamet iznine sahip yabancılarla sınırlandırılmamasını, İsveç vatandaşlığına geçmiş göçmenlerin de vatandaşlıktan feragat etmeleri koşuluyla programdan yararlanabilmesini önerdi.
Muhalefet partileri ve insan hakları örgütleri ise hükümetin göç politikasını eleştiriyor. Eleştirilerde, bu uygulamaların toplumsal ayrışmayı derinleştirebileceği savunuluyor.
Göçmenler neden İsveç'ten ayrılmak istemiyor?
Stockholm'ün Sätra banliyösünde yaşayan farklı ülkelerden göçmenler, yüksek miktardaki geri dönüş desteğinden haberdar olduklarını ancak İsveç'te yaşamaya devam etmek istediklerini ifade etti.
Sudan'daki baskılardan kaçarak sekiz yıl önce İsveç'e yerleşen ve sanatçı olarak çalışan Elena Ibrahim, ülkede özgür bir yaşam sürdüğünü ve geri dönmeyi düşünmediğini belirtti.
Stockholm Camisi İmamı Mahmoud Khalfi ise yeni göç politikalarının ülkedeki Müslüman nüfusun bir bölümünde endişeye neden olduğunu söyledi.
“Herkesin başka bir ülkeye gitme seçeneği yok”
Khalfi, eğitimli ve ekonomik imkanları bulunan kişilerin başka ülkelere taşınma konusunda daha fazla seçeneğe sahip olduğunu, aynı imkanlara sahip olmayan göçmenlerin ise farklı bir durumda bulunduğunu savundu.
Bu nedenle mali geri dönüş teşviklerinin göç ve entegrasyonla ilgili temel sorunları tek başına çözemeyeceğini ileri sürdü.
Vatandaşlık şartları da sıkılaştırılıyor
İsveç hükümetinin göç politikasındaki değişiklikleri yalnızca gönüllü geri dönüş programıyla sınırlı kalmıyor. Yönetim, ülkede uzun süreli kalış ve vatandaşlığa geçiş şartlarını da sıkılaştırmaya yönelik düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
Vatandaşlık sürecinde İsveççe dil bilgisi ve ülkeye ilişkin temel bilgi şartlarının güçlendirilmesi de hükümetin entegrasyon politikasının öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor.
Göç politikası seçimlerin önemli gündem maddelerinden biri
İsveç'te yaklaşan seçimler öncesinde göç, vatandaşlık ve entegrasyon politikaları siyasi tartışmaların merkezinde yer alıyor.
Hükümet ve İsveç Demokratları göçün azaltılması, gönüllü geri dönüşlerin artırılması ve vatandaşlık şartlarının sıkılaştırılmasını savunurken, muhalefet ve insan hakları örgütleri politikaların toplumsal etkilerine dikkat çekiyor.
36 bin dolara kadar ulaşan geri dönüş desteği, İsveç'in 2015'teki göç politikalarından daha sıkı bir göç rejimine geçişinin en dikkat çekici göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.
