Çin’de 1 Ocak’tan itibaren prezervatifler, doğum kontrol hapları ve çeşitli kontraseptif cihazlara yüzde 13 oranında satış vergisi uygulanmaya başlandı. Buna karşılık çocuk bakım hizmetleri, evlilikle ilgili hizmetler ve yaşlı bakımı katma değer vergisinden (KDV) muaf tutuldu.
Geçen yılın sonlarında duyurulan vergi reformu, Çin’in 1994’ten bu yana uyguladığı ve tek çocuk politikasının geçerli olduğu dönemde getirilen birçok istisnayı da ortadan kaldırıyor. Söz konusu düzenlemeler; ebeveyn izninin uzatılması ve bazı bölgelerde sağlanan nakit desteklerle birlikte daha geniş kapsamlı bir nüfus politikası paketinin parçası olarak sunuluyor.
Doğumlar yarı yarıya düştü
Resmî verilere göre Çin nüfusu üst üste üçüncü yıl da küçüldü. 2024’te ülkede 9,54 milyon bebek dünyaya geldi. Bu sayı, doğum kısıtlamalarının gevşetilmeye başlandığı yaklaşık 10 yıl öncesinin neredeyse yarısına denk geliyor. Dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin, hızla yaşlanan nüfus ve yavaşlayan büyüme nedeniyle uzun süredir alarm veriyor.
Tepkiler ve endişeler
Kontraseptiflere getirilen vergi, istenmeyen gebelikler ve HIV gibi cinsel yolla bulaşan hastalıkların artabileceği endişesini doğurdu. Sosyal medyada ise karar alay konusu oldu. Bazı kullanıcılar fiyat artışı öncesi “stok” çağrısı yaparken, bazıları “Bir prezervatifle bir çocuk yetiştirmenin maliyeti arasındaki farkı herkes biliyor” yorumunu yaptı.
“Çocuk yetiştirmek çok pahalı”
Pekin merkezli YuWa Nüfus Araştırmaları Enstitüsü’nün 2024 raporuna göre Çin, çocuk yetiştirmenin en pahalı olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Raporda; rekabetçi eğitim sistemi, artan okul masrafları ve kadınların iş–özel hayat dengesinde yaşadığı zorluklar öne çıkarıldı. Emlak krizinin tetiklediği ekonomik durgunluğun da özellikle gençler arasında gelecek kaygısını artırdığı vurgulandı.
Uzmanlar ikiye bölündü
Wisconsin–Madison Üniversitesi’nden demograf Yi Fuxian, kontraseptif vergisinin doğum oranlarını etkileyeceği yorumlarını “fazla yorum” olarak değerlendirirken, Pekin’in artan kamu borcu nedeniyle vergi tabanını genişletmeye çalıştığını savundu. CSIS’ten Henrietta Levin ise adımı “sembolik” buldu ve asıl sorunun, teşviklerin borç yükü altındaki yerel yönetimlerce uygulanmak zorunda kalması ile devletin aşırı müdahaleci tutumunun ters etki yaratması olabileceğini söyledi.
