Macaristan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, Başbakan Péter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisinin (Tisza) mecliste kabul ettiği ve kendi görev süresini doğrudan fesheden anayasa değişikliğini imzalayarak istifa etmeyi kabul etti. Eski Başbakan Viktor Orbán'ın milliyetçi Fidesz partisi milletvekilleri tarafından 2024 yılının başlarında seçilen Sulyok'un görevden alınması gerekçesi olarak, yeni yönetime karşı sergilenen "ciddi güven kaybı" gösterildi. Hafta başında Macaristan Parlamentosunda 6'ya karşı 139 oyla kabul edilen anayasa değişikliğiyle birlikte, Sulyok'un görev süresi resmen sona ermiş oldu. Cumhurbaşkanı Sulyok, yasaların lafzına ve anayasal süreçlere duyduğu saygı nedeniyle önüne gelen kararnameyi onaylamaktan başka seçeneği olmadığını belirtti.
Hukukun üstünlüğü tartışmaları tırmanıyor
Eski bir Anayasa Mahkemesi hâkimi olan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, imzaladığı reform paketinin Macaristan'da hukukun üstünlüğüne ciddi şekilde zarar verdiği konusunda sert uyarılarda bulundu. Cumartesi akşamı sosyal medya hesabı üzerinden görüntülü bir açıklama yayımlayan Sulyok, anayasanın on yedinci değişikliğinin Macar anayasal demokrasisinde olumsuz bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Sulyok, gücü elinde bulunduranların siyasi çıkarları uğruna kamu görevlilerini hukukun üstünlüğünü açıkça ihlal edecek şekilde görevden almasının; güçler ayrılığı, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi temel anayasal değerlere derin bir yara açtığını ve çok tehlikeli bir emsal teşkil ettiğini ifade etti.
Geçici cumhurbaşkanı belli oldu
Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesiyle birlikte, yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar bu makamın yetkilerini kimin yürüteceği de netleşti. Uluslararası haber kaynaklarının aktardığı bilgilere göre, Macaristan Ulusal Meclis Başkanı Ágnes Forsthoffer, meclisin 30 gün içinde yeni bir cumhurbaşkanı seçmesine kadar geçici olarak devlet başkanlığı görevini üstlenecek. Başbakan Péter Magyar ise yaptığı açıklamada, anayasa değişikliğinin onaylanmasıyla Orbán döneminin hukuk sistemini dönüştürmeye başladıklarını ve Macar halkından aldıkları net yetkiyle ülkede yeni bir dönemi başlattıklarını ilan etti.
Orbán ve Fidesz cephesinden sert tepki
Nisan ayındaki genel seçimleri ezici bir çoğunlukla kaybederek 16 yıllık iktidarını devreden eski Başbakan Viktor Orbán, cumhurbaşkanının görevden alınmasına sosyal medya üzerinden sert tepki gösterdi. Değişikliğin kabul edilmesinin ardından bir mesaj paylaşan Orbán, ülkede "tiranlığın artık bir tehdit değil, acı bir gerçeklik" haline geldiğini savunarak, cumhurbaşkanına yapılan bu müdahalenin ardından yarın ülkede hiç kimsenin güvende olmayacağını iddia etti. Fidesz partisi milletvekilleri de meclisteki oylamayı boykot ederek yeni hükümeti diktatörlük kurmaya çalışmakla suçladı.
Geniş kapsamlı reform paketi yolda
Cumhurbaşkanı Sulyok'un görevine son veren bu kritik anayasa değişikliği, Başbakan Magyar'ın Orbán döneminin bürokratik yapısını tasfiye etmeye yönelik kapsamlı planının yalnızca ilk adımını oluşturuyor. Meclisten geçen paket kapsamında, eski hükümet dönemindeki finansal suistimalleri soruşturmak üzere yeni bir kurul oluşturulması, yargı sisteminde yeni reformlar yapılması ve milletvekilliği görev süresinin en fazla 12 yılla (üç dönem) sınırlandırılması gibi radikal maddeler yer alıyor. Başbakan Magyar, sonbahar aylarında halk oylamasına sunulacak çok daha geniş kapsamlı bir anayasa reformu için hazırlıkların sürdüğünü bildirdi.
