Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki teknoloji rekabeti, "Donanımlara Yönelik Teknoloji Kontrollerinin Çok Taraflı Uyumlaştırılması" (MATCH) adlı yasa tasarısıyla yeni bir boyuta taşındı. ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi tarafından onaylanan tasarı, çip üretiminde kullanılan kritik donanımların Çin’e satışındaki yasal boşlukları kapatmayı ve yabancı şirketlerin ABD kısıtlamalarına tam uyumunu sağlamayı hedefliyor.
Tedarik Zincirinde İstikrar Riski
Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, ABD'nin ulusal güvenlik kavramını aşırı genelleştirdiği ve ihracat kontrollerini bir silah olarak kullandığı savunuldu. Açıklamada, söz konusu tasarıların uluslararası ticaret düzenine ağır zarar vereceği belirtilerek, küresel yarı iletken sektöründeki arz güvenliğinin darbe alacağı uyarısında bulunuldu. Pekin, yasama sürecini anbean takip ettiğini ve Çinli şirketlerin haklarını korumak adına "kararlı karşı tedbirler" alacağını ilan etti.
Kısıtlamaların Kronolojik Gelişimi
Washington’un Çinli teknoloji devlerine yönelik baskısı yeni değil. ABD Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 7 Ekim 2022'de başlattığı geniş kapsamlı düzenlemeyle Amerikan şirketlerinin ileri çip teknolojilerini Çin'e satmasını lisans şartına bağlamıştı. Bu süreçte Çin'in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangtze Memory Technologies (YMTC) ve donanım devi Naura Technology Group gibi kritik aktörler ihracat kontrol listelerine dahil edilmişti.
Yapay Zeka ve Stratejik Rekabet
2022 yılının sonunda genişletilen kısıtlamalar, özellikle yapay zeka çip endüstrisinde faaliyet gösteren 21 şirketi daha kapsama alarak Çin'in bu alandaki gelişimini sınırlandırmayı amaçlıyor. MATCH tasarısı ise mevcut denetimlerin kapsamını yabancı ortakları da içine alacak şekilde genişleterek, Çin’in yerli üretim kapasitesini artırma çabalarının önüne set çekmeyi planlıyor.
