Libya Temsilciler Meclisi'nin, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatı onaylaması, Avrupa Birliği (AB) ve Yunanistan'ın tepkisine neden oldu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, söz konusu mutabakatın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu savunarak Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışma içinde olduklarını açıkladı.
Libya Temsilciler Meclisi mutabakatı onayladı
Libya Temsilciler Meclisi, 2019'da Türkiye ile dönemin Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında imzalanan Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat Muhtırası'nı oy birliğiyle onayladı.
Meclisin açıklamasında, daha önce mutabakatın onaylanmasının reddedilmesine ilişkin alınan 2020 tarihli kararın da iptal edildiği bildirildi.
"Temsilciler Meclisi ayrıca Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türk hükümeti arasında imzalanan iki mutabakat zaptının onaylanmasının reddine ilişkin 2020 tarihli (1) sayılı Temsilciler Meclisi Kararını oy birliğiyle iptal etti."
AB'den Türkiye-Libya mutabakatına tepki
Libya Temsilciler Meclisi'nin kararının ardından Avrupa Birliği tarafından yapılan açıklamada, Türkiye ile Libya arasındaki mutabakat hedef alındı ve Yunanistan ile Kıbrıs'a destek verildi.
AB açıklamasında, "Libya Parlamentosu’nun bugün onayladığı sözde Libya-Türkiye Mutabakat Muhtırası Deniz Hukuku ile bağdaşmamaktadır ve yok hükmündedir." ifadelerine yer verildi.
Von der Leyen: Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışmamızı teyit ediyoruz
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de X hesabından yaptığı açıklamada Libya Temsilciler Meclisi'nin kararına tepki gösterdi.
Von der Leyen, "Muhtıranın onaylamasını derin bir üzüntüyle karşılıyoruz. Söz konusu anlaşma, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal etmekte, Deniz Hukuku’na aykırılık teşkil etmekte ve geçersiz ve hükümsüzdür." dedi.
AB'nin Yunanistan ve Kıbrıs'a desteğini yineleyen von der Leyen, "Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışmamızı bir kez daha teyit ediyoruz." ifadelerini kullandı.
Von der Leyen ayrıca, "AB’nin Libya’daki her türlü dış müdahaleye karşı bilinen tutumunu yineliyoruz." açıklamasında bulundu.
Yunanistan da kararı reddetti
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da Libya Temsilciler Meclisi'nin kararına karşı çıktı. Bakanlık, Türkiye ile Libya arasındaki mutabakatın hukuki geçerliliğini kabul etmediğini açıkladı.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Yunanistan, Libya Temsilciler Meclisi'nin 2019 tarihli, deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin sözde Türk-Libya mutabakat muhtırasını onaylama kararını reddetmektedir." denildi.
Mutabakatın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ileri süren Bakanlık, "Bu karar, uluslararası deniz hukuku ile çelişen ve bölge devletlerinin egemenlik haklarını ihlal eden mutabakat muhtırasının hukuka aykırı, geçersiz ve hükümsüz niteliğini değiştirmemektedir." açıklamasında bulundu.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Meclisi'nin kararının deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki durumu değiştirmediğini savunarak, "Coğrafya ve uluslararası deniz hukuku, tek taraflı ve hukuki dayanaktan yoksun parlamento kararlarıyla değişmez." ifadelerini kullandı.
Türkiye-Libya mutabakatında 6 yıllık süreç
Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat, 27 Kasım 2019'da İstanbul'da Türkiye ile o dönem BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanmıştı.
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Ocak 2020'de mutabakatı geçersiz sayarak reddetmişti. Ancak Ankara ile Bingazi arasındaki ilişkiler 2023'ten itibaren yeniden yakınlaşmaya başladı.
Bu süreçte Saddam Hafter, Nisan 2025'te Ankara'da Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü. Hafter, Temmuz 2025'te ise IDEF fuarına katıldı. MİT Başkanı İbrahim Kalın da Ağustos 2025'te Bingazi'de Halife Hafter ile bir araya geldi.
Yunanistan ise Türkiye-Libya mutabakatına karşılık olarak Ağustos 2020'de Mısır ile kendi deniz yetki alanları anlaşmasını imzalamıştı.
