Türkiye, coğrafi konumu gereği Kuzey Afrika’daki Sahra Çölü gibi kurak bölgelerden atmosfere karışan ince mineral parçacıklarının rüzgarlarla taşınmasına maruz kalıyor. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, her yıl yaklaşık 180 milyon ton mineral tozunun atmosfere karıştığını ve bu yılki taşınımın özellikle bahar aylarındaki tipik döngüyle birleşerek geniş bir alanı etkileyeceğini belirtti.
Hava Kalitesinde Ciddi Düşüş Bekleniyor
Meteorolojik tahmin modellerine göre, yoğun çöl tozu taşınımı batı bölgelerinden başlayarak yurt genelinde etkili olacak. İstanbul, tozun batı rotasını izlemesi nedeniyle bu durumdan ilk etkilenen şehirler arasında yer alıyor. Prof. Dr. Toros, "Toz taşınımı yurt genelinde hava kalitesinde belirgin bir düşüşe yol açacak. Tahminlerimize göre toz bulutları 18 Mayıs Pazartesi gününden itibaren yurdu terk etmeye başlayacak," ifadelerini kullandı.
Kronik Hastalar ve Yaşlılar İçin Kritik Uyarı
Atmosferdeki ince partikül maddelerin akciğer sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri bilimsel verilerle destekleniyor. Çöl tozlarının özellikle astım, bronşit, KOAH ve alerjik rahatsızlıkları olan bireyler için risk teşkil ettiğini hatırlatan uzmanlar; yaşlıların, çocukların ve kronik hastaların yoğun taşınım süresince uzun süre dışarıda kalmamasını öneriyor. Hava kalitesi indeksinin riskli seviyelere (kırmızı, mor veya kahverengi) ulaşması durumunda, açık havada fiziksel aktivitelerin kısıtlanması ve gerekirse maske kullanılması hayati önem taşıyor.
Doğanın Mineral Kaynağı: Amazonları Bile Besliyor
Çöl tozları hava kalitesini olumsuz etkilese de küresel ekosistem için vazgeçilmez bir mineral kaynağı olarak biliniyor. Demir ve fosfor bakımından zengin olan Sahra tozları, binlerce kilometre yol katederek okyanuslardaki planktonları ve tropikal ormanları besliyor. Araştırmalar, Amazon yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu fosforun büyük bir kısmının Sahra Çölü'nden rüzgarlar aracılığıyla taşındığını kanıtlıyor.
Araç Sahipleri ve Günlük Yaşam İçin Notlar
Toz taşınımı süresince yaşanabilecek olası yağışların "çamurlu yağmur" şeklinde görülebileceği uyarısında bulunan Prof. Dr. Toros, vatandaşların meteorolojik duyuruları yakından takip etmesi gerektiğini belirtti. Çamur yağışları sonrası araçların temizlenmesi gerekebileceği gibi, özellikle hassas grupların sağlık uyarılarını dikkate alarak günlük rutinlerini planlamaları tavsiye ediliyor.
*Kapak fotoğrafı yapay zekayla üretilmiştir.
