Doğa bilimcileri uzun süredir mikroplastiklerin okyanuslar ve tarım arazileri üzerindeki yıkıcı etkilerini inceliyordu; ancak yeni bulgular bu kirliliğin tahmin edilenden çok daha derinlere, ormanların kalbine sızdığını gösteriyor. TU Darmstadt bünyesindeki yer bilimcilerin Nature Communications Earth & Environment dergisinde (27 Ağustos 2025) yayımlanan çalışmasına göre, mikroplastik ve nanoplastik parçacıkları artık sadece su kaynaklarını değil, orman ekosistemlerini de kuşatmış durumda.
Tarak etkisiyle gelen kirlilik
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, plastik parçacıklarının ormanlara yerel atıklardan ziyade atmosferik yollarla ulaşması oldu. Bilim insanları, ağaçların üst kısımlarındaki yaprakların havada asılı kalan bu mikro parçacıkları adeta bir filtre gibi yakaladığını belirtiyor. "Tarak etkisi" (comb-out effect) olarak tanımlanan bu süreçte, yaprak yüzeyine tutunan plastikler, yağmur suları veya doğal yaprak dökümüyle birlikte doğrudan orman tabanına iniyor.
Toprağın derinliklerine sızıyor
Orman zeminine ulaşan mikroplastikler, burada çürüyen bitki örtüsüyle karışarak kalıcı hale geliyor. Dr. Collin J. Weber liderliğindeki araştırma ekibi, en yüksek plastik yoğunluğunun yüzeydeki yaprak tabakasında olduğunu tespit etse de, parçacıkların toprağın derin katmanlarına kadar ilerlediğini kanıtladı. Bu dikey taşınmanın, topraktaki mikroorganizmaların ve canlıların faaliyetleri sonucu gerçekleştiği ifade ediliyor. Özellikle meşe ve iğne yapraklı ormanların (çam ve göknar), geniş yüzey alanları sayesinde bu kirliliği tutmada çok daha etkili olduğu kaydedildi.
Atmosfer kirliliğinin yeni göstergesi
Uzmanlar, ormanların artık havadan gelen plastik kirliliğini ölçmek için birer "doğal laboratuvar" işlevi görebileceğini vurguluyor. Tarım alanlarındaki kirlilik genellikle gübre veya plastik örtü kullanımı gibi doğrudan kaynaklardan beslenirken, ormanlardaki kirliliğin neredeyse tamamen atmosferik taşınımdan kaynaklanması, şehirlerdeki hava kalitesi ve küresel plastik yayılımı hakkında kritik veriler sunuyor.
Henüz 2024 ve 2025 yıllarında yayımlanan benzer saha çalışmaları, bir ormanlık alanın günde metrekare başına 500'e kadar mikroskobik plastik parçacığı tutabildiğini gösteriyor. Bu rakam, bazı büyük şehir merkezlerinde ölçülen yoğunluğun neredeyse iki katına tekabül ediyor. Bilim insanları, soluduğumuz havada da bulunan bu parçacıkların ekosistem direncini zayıflatarak hem biyolojik çeşitliliği hem de dolaylı olarak insan sağlığını tehdit ettiği konusunda uyarıyor.
