Columbia Üniversitesi İklim Okulu bünyesindeki Lamont-Doherty Dünya Gözlemevi tarafından yürütülen ve Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, ormanların atmosferden çektiği karbonun sanılandan daha azını uzun yıllar boyunca depolayabileceğini ortaya koydu. Bulgular, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli rol üstlenen ormanların karbon tutma kapasitesine ilişkin hesaplamaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Araştırmacılar, bugüne kadar yaygın olarak kabul edilen "atmosferdeki karbondioksit arttıkça ağaçlar daha fazla büyür ve daha fazla karbon depolar" varsayımının her zaman geçerli olmadığını belirtti. Çalışmaya göre, ağaçlar büyümeleri durduktan sonra da fotosentez yaparak karbon çekmeye devam ediyor ancak bu karbonun tamamı uzun yıllar gövde içerisinde depolanmıyor.
Karbon depolama neden önemli?
Karbon depolama, ağaçların fotosentez sırasında atmosferden aldığı karbondioksiti gövde, kök, dal ve toprakta uzun süre muhafaza etmesi anlamına geliyor. Bu doğal süreç, atmosferdeki sera gazı miktarını azaltarak küresel ısınmanın yavaşlatılmasına katkı sağlıyor. Bu nedenle ormanlar, dünyanın en önemli doğal karbon yutakları arasında kabul ediliyor.
Bilim insanları, ormanların karbon depolama kapasitesini iklim modelleri ve çevre politikalarının oluşturulmasında temel göstergelerden biri olarak kullanıyor. Yeni bulguların ise bu hesaplamalarda değişikliklere yol açabileceği değerlendiriliyor.
137 meşe ormanında kapsamlı inceleme yapıldı
Araştırma kapsamında ABD'nin doğusundaki ve Kaliforniya'daki 137 meşe ormanı, uydu görüntüleri, karbondioksit ölçümleri, gövde sensörleri ve ağaç halkası verileri birlikte değerlendirilerek analiz edildi.
İncelemeler sonucunda doğu ABD'deki meşe ağaçlarının çoğunlukla mayıs-temmuz döneminde büyüdüğü, ancak ekim ayına kadar fotosentez yapmayı sürdürdüğü belirlendi. Yıllık karbon alımının yaklaşık yüzde 36'sının büyümenin sona ermesinden sonra gerçekleştiği tespit edildi.
Kaliforniya'daki meşe ağaçlarında ise büyüme daha erken sona ermesine rağmen fotosentezin devam ettiği ve yıllık karbon alımının yaklaşık yüzde 26'sının bu dönemde gerçekleştiği görüldü.
Karbonun tamamı gövdede depolanmıyor
Araştırmacılar, büyüme sona erdikten sonra alınan karbonun önemli bölümünün gövdeyi kalınlaştırmak yerine yaprakların, köklerin ve diğer yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinde kullanıldığını belirledi. Bu nedenle atmosferden çekilen karbonun tamamı uzun yıllar boyunca ağaç gövdelerinde depolanmıyor.
Araştırmanın başyazarı Mukund Palat Rao, mevcut iklim modellerinin çoğunun fotosentez ile büyümenin aynı anda gerçekleştiği varsayımına dayandığını belirterek, daha fazla fotosentezin her zaman daha fazla ağaç büyümesi ve daha fazla karbon depolanması anlamına gelmediğini ifade etti.
İklim değişikliği tahminlerini etkileyebilir
Çalışmada ayrıca kurak ve yağışlı dönemlerin sık değiştiği yıllarda fotosentez ile büyüme arasındaki farkın daha belirgin hale geldiği görüldü. Bilim insanları, iklim değişikliğinin bu tür hava olaylarını artırmasının beklendiğini ve bunun gelecekte ormanların karbon depolama kapasitesine ilişkin tahminleri etkileyebileceğini vurguladı.
Araştırma ekibi, benzer çalışmaların farklı ağaç türleri ve farklı iklim bölgelerinde de sürdürüleceğini belirterek, ormanların karbon döngüsüne ilişkin hâlâ yanıt bekleyen birçok soru bulunduğuna dikkat çekti.
