Yapay zeka odaklı veri merkezlerine yapılan küresel yatırımların hız kazanması, sunucularda kullanılan Dinamik Rastgele Erişimli Bellek (DRAM) ve Yüksek Bant Genişlikli Bellek (HBM) çiplerine yönelik talebi benzeri görülmemiş seviyelere taşıdı. Çip üreticilerinin üretim kapasitelerini yüksek karlı HBM ve kurumsal sunucu belleklerine kaydırması, tüketici elektroniğinde kullanılan geleneksel belleklerde ciddi bir arz darboğazı yarattı.
Arz fazlasından rekor fiyat artışına
2024 yılının son dönemlerinde kişisel bilgisayar ve akıllı telefon pazarında geleneksel belleklere olan talep zayıf seyrederken, Çinli üreticilerin eski nesil belleklerdeki kapasite artırımı fiyatları aşağı yönlü baskılamıştı. Ancak yapay zeka yatırımlarının hızlanması ve ABD’nin tarife politikalarına ilişkin belirsizlikler nedeniyle siparişlerin öne çekilmesi dengeleri değiştirdi. Sektörde yaygın olarak kullanılan 8 gigabitlik DDR4 belleklerin spot piyasa fiyatı 2024 yılını 1,37 dolardan tamamlarken, 2025 yılında yüzde 1500'ü aşan bir yükselişle 22,85 dolara ulaştı. Yükseliş trendini sürdüren DDR4 belleklerin birim fiyatı, 2026'nın ilk yarısında yüzde 38 daha artarak 31,59 dolara çıktı.
Teknoloji devlerinden peş peşe maliyet ve fiyat uyarıları
Tedarik zincirindeki sıkışıklık ve artan parça maliyetleri, küresel teknoloji üreticilerinin fiyatlandırma politikalarına yansıdı. Sektör liderlerinin değerlendirmeleri maliyet baskısının boyutunu ortaya koydu:
Samsung Electronics Üst Yöneticisi TM Roh: Bellek çiplerindeki arz sıkışıklığını "benzeri görülmemiş" olarak nitelendirerek, artan maliyetlerin ürün fiyatlarına yansımasının kaçınılmaz olabileceğini belirtti.
Apple Üst Yöneticisi Tim Cook: Bellek ve depolama çiplerindeki maliyet artışının sürdürülebilir olmadığını ve bazı ürünlerde fiyat artışına gidilmesinin gerekeceğini bildirdi.
Lenovo Üst Yöneticisi Yang Yuanqing: Arz sıkışıklığını önceden öngördüklerini; Çin, Güney Kore ve ABD’deki farklı tedarikçilere erişimin şirket açısından esneklik ve avantaj sağladığını ifade etti.
Xiaomi Başkanı Lu Weibing: Maliyet baskısının 2026'da ağırlaşacağını ve yalnızca fiyat artışının bu tabloyu karşılamaya yetmeyebileceğini kaydetti.
HP, Sony ve mini bilgisayar üreticisi Raspberry Pi gibi üreticiler de artan maliyetler karşısında fiyat ve tedarik stratejilerinde zorunlu değişikliklere gitti.
"Akıllı telefon pazarı daraldı, alt segment cihazlar daha çok etkilendi"
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, bellek fiyatlarındaki artışın elektronik sanayisini doğrudan vurduğunu belirtti. Üreticilerin azalan kar marjları nedeniyle üretimi yavaşlattığını veya ürün karmasını değiştirdiğini aktaran Kaymaz, "Yüksek bellek fiyatlarının etkisi çok sayıda sektörde hissedildi. Akıllı telefon pazarı da bu yıl daraldı" değerlendirmesinde bulundu. Piyasa analistleri, bellek maliyetlerinin toplam cihaz maliyeti içindeki payının yüksek olması sebebiyle özellikle giriş ve orta segment cihazların bu fiyat dalgalanmasından daha sert etkilendiğine dikkat çekiyor.
