Ocak 2024'te İsrail ile işbirliğini bir üst seviyeye taşıma kararı alan ABD merkezli veri analizi şirketi Palantir, İsrail ordusuna hedef belirleme ve veri analizi odaklı yapay zeka desteği sunuyor. Basına yansıyan saha raporları ve uzman değerlendirmeleri, bu teknolojilerin Gazze'deki operasyonlardan Lübnan ve İran'a yönelik saldırılara kadar geniş bir yelpazede aktif olarak kullanıldığını ortaya koyuyor.
Savunma Sanayisinde Genişleyen Teknoloji Ağı
Palantir, "Gotham", "Foundry", "Skykit" ve "Yapay Zeka Platformu (AIP)" gibi yazılımlarıyla veri temelli istihbaratı doğrudan askeri operasyonlara entegre ediyor. Farklı veri setlerini birleştirerek büyük dil modellerini operasyonel sistemlere dahil eden şirket, Pentagon ile 2025 yılı için 10 milyar dolarlık devasa bir anlaşmaya imza atmış durumda. Şirket ayrıca ABD ordusunun hedef tespitinde kullandığı "Maven" programının ve yeni nesil istihbarat yer istasyonu "TITAN" projesinin ana yürütücüleri arasında yer alıyor.
İsrail Ordusu ile Stratejik Ortaklık
Şirketin kurucu ortakları Alex Karp ve Peter Thiel, Ocak 2024'te Tel Aviv'de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ve savunma yetkilileriyle bir araya gelerek stratejik ortaklık mutabakatına vardı. Alex Karp, İsrail'den gelen talebin 7 Ekim 2023 sonrası arttığını ve orduya daha önce sunduklarından çok daha farklı, operasyonel ürünler sağlamaya başladıklarını doğruladı. "Business and Human Rights Resource Centre" gibi uluslararası kuruluşlar, bu desteğin Gazze'ye yönelik saldırılarda doğrudan kullanıldığını raporlarken, şirket bu iddiaların küresel müttefiklik çerçevesinde olduğunu savunuyor.
Lübnan ve İran Operasyonlarında Palantir İzleri
Palantir'in teknolojisi sadece Gazze ile sınırlı kalmıyor. "Vadideki Filozof" adlı biyografik çalışmada, İsrail'in 2024'te Lübnan'da gerçekleştirdiği ve "Operation Grim Beeper" olarak adlandırılan çağrı cihazı patlatma eylemlerinde Palantir sistemlerinden faydalanıldığı belirtiliyor. Öte yandan, Washington Post'un haberine göre Pentagon, İran'daki hedeflerin kesin konumlarını belirlemek için Palantir tarafından geliştirilen Maven Akıllı Sistemi ile Anthropic'in Claude modelini entegre bir şekilde kullandı.
Yapay Zekanın Silahlaştırılması ve Etik Kaygılar
Teknoloji dünyasında Palantir'in sistemleri, "yapay zekanın silah haline getirilmesi" olarak tanımlanıyor. Uzmanlar, İsrail'in Gazze'de kullandığı "Lavender" ve "Where's Daddy" gibi hedef tespit sistemlerinin Palantir'in sağladığı altyapı üzerinde yükseldiğine dikkat çekiyor. Sosyal medya verileri, WhatsApp yazışmaları ve konum bilgilerinin işlenerek İHA'lara hedef verisi olarak aktarılması, kitlesel gözetimi öldürücü bir güce dönüştürüyor.
Sorumluluk ve Hukuki Boşluklar
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) uzmanları, yapay zekanın savaşın hızını ve ölçeğini artırırken hata riskini de beraberinde getirdiğini vurguluyor. Yapay zeka kullanımının sivil-askeri ayrımını bulanıklaştırdığına değinen uzmanlar, teknolojiye dayandırılan saldırı kararlarının devletleri hukuki sorumluluktan kaçırmak için bir "kalkan" olarak kullanılabileceği uyarısında bulunuyor. Mevcut uluslararası hukukta, yapay zeka kaynaklı hataların tazmini ve yasal çerçevesi konusundaki boşluklar ise güncelliğini koruyor.
