Havalimanı gibi yoğun ve karmaşık kamu alanlarında yolcuların bilgiye erişimini kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen yapay zekâ destekli insansı robot asistan, Almanya'da saha testlerine çıktı. Proje kapsamında mobil robot; otopark konumları, restoran alternatifleri ve uçuş kontuarları gibi pek çok farklı konuda yolculardan gelen sözlü soruları doğrudan yanıtladı. Çalışma, kamuya açık alanlarda görevlendirilecek insansı asistan sistemlerinin teknik performans sınırlarını ölçmenin yanı sıra, insanların bu teknolojik etkileşime verdiği psikolojik ve pratik tepkileri değerlendirmeyi hedefliyor.
İnternetsiz çalışan Edge AI ile mutlak veri güvenliği
Geliştirilen robotik sistemin en dikkat çekici özelliği, popüler yapay zekâ uygulamalarının aksine uzak veri merkezlerindeki bulut sunucularına bağımlı olmaması. Fraunhofer IIS araştırmacıları, çeşitli büyük dil modellerini optimize ederek sistemi tamamen cihaz üzerinde çalışan bir “Edge AI” (Uç Yapay Zekâ) mimarisine dönüştürdü. Bu teknoloji sayesinde kullanıcıların ses kayıtları, kişisel verileri veya sordukları sorular internet üzerinden dışarıya aktarılmıyor. Sürecin tamamen lokalde yürütülmesi, küresel veri güvenliği standartları ve dijital egemenlik parametreleri açısından projeyi bir adım öne çıkarıyor.
Nürnberg Havalimanı’ndaki denemelerde yolcular, akıllı telefonlarına ya da bir ekrana ihtiyaç duymadan, doğrudan robotla doğal bir konuşma gerçekleştirerek bilgi alabildi. Robot asistan; konuşulan dili algılayan çok dilli ses tanıma modeli, havalimanı veri tabanına hakim yerel bir büyük dil modeli (LLM) ve üretilen metin yanıtlarını anında sese dönüştüren bir konuşma sentezleme mekanizmasından oluşuyor. Cihaz içindeki sıkıştırılmış yerel model, RAG (Retrieval-Augmented Generation) sistemiyle desteklenerek havalimanına ait güncel ve doğru bilgileri internet bağlantısı aramadan filtreleyebiliyor.
Bölgesel iş birliğiyle gerçek kullanım deneyimi
Projenin ortaklarından Nürnberg Havalimanı'nın Basın Sözcüsü Christian Albrecht, bilimsel çalışmaların sahaya inmesinden memnuniyet duyduklarını belirterek, "Fraunhofer IIS uzmanları, harici bir ağa bağlanmadan, bağımsız şekilde mantıklı cevaplar üretebilen bir bilgi robotu geliştirdi. Bölgesel bir ortak olarak bu projenin uygulama sahası olmaktan mutluyuz. Enstitüye gerçek yolcu deneyimleri ve verileri sağlarken, misafirlerimize de geleceğin yenilikçi teknolojilerini deneyimleme fırsatı sunuyoruz" şeklinde konuştu.
Fraunhofer IIS Verimli Yapay Zekâ (Efficient AI) Grup Lideri Dr. Axel Plinge ise geliştirdikleri yazılımsal verimliliğe dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Edge AI alanındaki uzmanlığımız sayesinde, normalde devasa sunucu çiftliklerine ihtiyaç duyan büyük dil modellerini ve karmaşık ses işleme algoritmalarını, internet bağlantısı olmadan gömülü bir platform üzerinde çalışabilecek seviyeye indirdik. Veriler ne başka bir yere aktarılıyor ne de kaydediliyor; bu da siber güvenlik açısından kusursuz bir koruma kalkanı anlamına geliyor."
Projenin sonraki aşamalarında, havalimanı gibi yüksek gürültülü ve kalabalık ortamlarda donanım mimarisinin akustik olarak nasıl optimize edilmesi gerektiği ve hangi gömülü işlemci modellerinin daha az enerjiyle daha yüksek performans sergileyeceği analiz edilmeye devam edecek.
