ABD merkezli füzyon enerjisi girişimi Marathon Fusion, füzyon reaksiyonlarından yararlanarak cıvayı kararlı altına dönüştürdüğünü ve CERN'in daha önce açıkladığı üretim rekorunu 10 katına çıkardığını öne sürdü. Henüz bağımsız olarak doğrulanmayan açıklama, laboratuvar ortamında üretilebilecek altının gelecekte piyasa fiyatlarını etkileyip etkileyemeyeceği tartışmasını başlattı.
CERN'in altın üretim rekorunu 10'a katladığını öne sürdü
San Francisco merkezli Marathon Fusion, geçen ay gerçekleştirdiğini belirttiği çalışmanın sonuçlarını çarşamba günü duyurdu. Şirket, cıvadan kararlı altın elde ettiğini ve elde ettiği üretim miktarının Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nin (CERN) açıkladığı seviyenin 10 katına ulaştığını ileri sürdü.
İddia, laboratuvar ortamında altın üretiminin ekonomik hale gelmesi durumunda madencilik yoluyla elde edilen altının fiyatları üzerinde baskı oluşturup oluşturmayacağı sorusunu da gündeme getirdi.
İddiaya göre cıvadan altın üretimi nasıl gerçekleşti?
2023 yılında Kyle Schiller ve eski SpaceX mühendisi Adam Rutkowski tarafından kurulan Marathon Fusion'ın, füzyon santrallerinde kullanılmak üzere yakıt sistemleri geliştirdiği belirtildi.
Şirketin açıklamasına göre füzyon reaksiyonları sırasında ortaya çıkan nötronlar cıvaya yönlendiriliyor. Bu işlem sonucunda kararsız bir izotop oluşturuluyor ve söz konusu izotopun bozunmasıyla altın elde ediliyor.
Ancak şirketin açıklaması henüz bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. Ayrıca duyuruda ne kadar altın üretildiğine ve bu yöntemin ticari ölçekte ne kadara mal olacağına ilişkin net bir bilgi bulunmadığı aktarıldı.
CERN daha önce 29 pikogram altın üretmişti
CERN, 2025 yılında yaptığı açıklamada Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nın 2015-2018 dönemindeki çalışmaları sırasında yaklaşık 29 pikogram altın üretildiğini bildirmişti.
Bu miktarın yaklaşık 86 milyar altın çekirdeğine karşılık geldiği belirtilirken, oluşan çekirdeklerin çarpıştırıcı ekipmanında gerçekleşen çarpışmalar sırasında saniyenin çok küçük bir bölümünde yok olduğu ifade edilmişti.
Marathon Fusion'ın iddiasının CERN'in söz konusu üretim miktarının 10 katına karşılık geldiği belirtilse de şirketin çalışmasının bağımsız biçimde doğrulanması ve üretimin ticari ölçekte gerçekleştirilebilir olup olmadığının ortaya konulması gerekiyor.
Laboratuvar üretimi elmaslar fiyatları nasıl değiştirdi?
Laboratuvarda üretilen elmaslar, doğal elmaslarla kimyasal açıdan aynı özelliklere sahip olmalarına rağmen üretim teknolojilerinin gelişmesiyle çok daha düşük fiyatlarla piyasaya sunulmaya başladı.
Elmas sektörü analisti Paul Zimnisky'nin geçen yıl açıkladığı verilere göre laboratuvar üretimi elmasların toptan satış fiyatları, 2015 seviyelerine kıyasla yüzde 90 ila 95 oranında geriledi. Laboratuvar üretiminin yaygınlaşmasıyla artan rekabet, doğal elmas fiyatları üzerinde de baskı oluşturdu.
Dünyanın önde gelen elmas şirketlerinden De Beers de 2018 yılında karat başına 800 dolardan satışa sunduğu laboratuvar üretimi elmas markası Lightbox'ı 2025'te kapatarak yeniden doğal elmaslara odaklanma kararı aldı.
Dünyada yaklaşık 222 bin 600 ton altın çıkarıldı
Altın piyasasının elmas sektöründen önemli ölçüde farklı bir yapıya sahip olduğu belirtiliyor. Bunun temel nedenlerinden biri, tarih boyunca çıkarılmış altının büyük bölümünün hâlâ çeşitli biçimlerde kullanılabilir durumda bulunması.
Dünya Altın Konseyi verilerine göre 2025 yılında madenlerden 3 bin 672 ton altın çıkarıldı. Tarih boyunca çıkarılan altının toplam miktarının ise yaklaşık 222 bin 600 ton olduğu hesaplandı.
Bu nedenle Marathon Fusion'ın cıvadan altın üretimine ilişkin iddiasının doğrulanması tek başına yeterli olmayacak. Yöntemin ne kadar altın üretebildiği, üretim maliyeti ve teknolojinin sanayi ölçeğine taşınıp taşınamayacağı, laboratuvar üretiminin altın piyasasında gerçek bir etki oluşturup oluşturamayacağını belirleyecek.
