Yatırım araçlarının başında gelen ve ziynet eşyası olarak sıkça tercih edilen altın, yüksek maddi değeri nedeniyle sahteciliğin en çok yapıldığı alanlardan biridir. Bir takının sadece parlaması onun gerçek altın olduğu anlamına gelmez. İşte hem uzmanların kullandığı hem de evde uygulayabileceğiniz altın ayarı anlama ve sahtelik testi yöntemleri:
1. Ayar Damgasını Kontrol Edin (Damga Testi)
Gerçek bir altın takının üzerinde mutlaka ayarını belirten bir damga bulunur. Genellikle yüzüklerin içinde, kolyelerin ise klips kısımlarında yer alan bu damgalar, takının içindeki saf altın oranını gösterir. 12 Mart 2026 itibarıyla standart kabul edilen damga kodları şunlardır:
- 24 Ayar: 995 veya 999 (Saf Altın)
- 22 Ayar: 916
- 18 Ayar: 750
- 14 Ayar: 585
Not: Damganın çok silik olması veya üzerinde "GP" (Gold Plated - Altın Kaplama) yazması, ürünün sadece dışının altın olduğunu gösterir.
2. Mıknatıs Testi
Altın, manyetik bir metal değildir. Eğer elinizdeki altın takı güçlü bir mıknatısa yapışıyorsa, içinde demir, çelik veya nikel gibi değersiz metallerin karışımı var demektir. Gerçek altın mıknatıs tarafından hiçbir şekilde çekilmez. Ancak bazı sahte altınların manyetik olmayan bakır veya pirinçten yapılabileceği unutulmamalıdır.
3. Ses ve Sertlik Deneyi
Altın yumuşak ve yoğun bir metaldir. Gerçek bir altın parçasını sert bir yüzeye (örneğin mermer veya metal) bıraktığınızda çıkan ses "tok" ve kısa sürelidir. Çelik veya değersiz metaller ise daha tiz ve çınlayan bir ses çıkarır. Ayrıca, çok eski bir yöntem olsa da altını hafifçe ısırmak (sadece saf altınlar için geçerlidir) iz bırakıyorsa yumuşaklığını kanıtlar; ancak bu yöntem takıya zarar verebilir.
4. Seramik Tabak Testi
Elinizdeki altını sırsız (mat) beyaz bir seramik tabağın üzerine hafifçe sürtün. Eğer tabağın üzerinde siyah bir çizgi oluşuyorsa ürün sahtedir. Gerçek altın, seramik üzerinde kendi renginde, yani altın sarısı bir çizgi bırakır.
5. Yoğunluk (Su) Testi
Altın çok yoğun bir maddedir. Bir bardak suyun içine altını bıraktığınızda hızla dibe batması gerekir. Eğer suyun üzerinde yüzüyorsa veya yavaş batıyorsa bu ürünün içi boştur ya da hafif metallerden üretilmiştir. Profesyonel kuyumcular, altının ağırlığını hacmine bölerek $d = \frac{m}{V}$ formülüyle özgül ağırlığını hesaplar ve gerçekliğini $19.3\text{ g/cm}^3$ değerine yakınlığıyla teyit eder.
Altın Ayarları ve Milyem Karşılıkları
| Ayar (Karat) | Milyem (Saflık) | Altın Oranı (%) |
|---|---|---|
| 24 Ayar | 999 | %99,9 |
| 22 Ayar | 916 | %91,6 |
| 18 Ayar | 750 | %75,0 |
| 14 Ayar | 585 | %58,5 |
Uyarı: Yukarıdaki yöntemler ön fikir verse de en kesin sonuç "ayar suyu" (nitrik asit) veya profesyonel dijital ölçüm cihazlarıyla kuyumcular tarafından verilir. Şüphelendiğiniz ziynet eşyalarını güvenilir bir sarrafa kontrol ettirmeniz en doğru yaklaşımdır.
