Günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan bulaşık süngerleri, mutfaklarda fark edilmeden büyük bir çevre kirliliğine kapı aralıyor. University of Bonn liderliğinde, Fraunhofer Enstitüsü ve Leiden Üniversitesi’nden bilim insanlarının katkılarıyla gerçekleştirilen ve Environmental Advances dergisinde yayımlanan çalışma, süngerlerin aşınma yoluyla mikroplastik parçacıklarını doğrudan su sistemine aktardığını belgeledi.
Malzeme yapısı salım miktarını belirliyor
Araştırma kapsamında farklı materyallere sahip süngerler laboratuvar ortamında ve gerçek ev kullanımlarında test edildi. Elde edilen veriler, süngerin plastik içeriği arttıkça mikroplastik salımının katlanarak büyüdüğünü gösteriyor. Örneğin, yüzde 59,3 oranında plastik içeren standart bir sünger, yüzde 15,9 plastik barındıran "organik" alternatiflere göre çok daha yüksek oranda parçacık yayıyor. Bu durum, kirliliğin sadece fiziksel aşınmayla değil, doğrudan malzemenin kimyasal bileşimiyle ilgili olduğunu kanıtlıyor.
En riskli dönem ilk kullanım aşaması
Laboratuvar testlerinde dikkat çeken bir diğer bulgu ise yeni süngerlerin kullanımının ilk aşamalarında, eskiyen süngerlere oranla daha fazla malzeme kaybettiği oldu. Bu, mikroplastik salımının süngerin ömrünün başında en yüksek seviyeye ulaştığını gösteriyor. Bireysel bazda yıllık salım miktarı 0,02 ile 0,15 ons arasında değişse de, toplumsal ölçekte bu rakam devasa boyutlara ulaşıyor. Sadece Almanya genelinde sünger kaynaklı mikroplastik salımının yıllık onlarca tonu bulduğu tahmin ediliyor.
Asıl çevresel yük su tüketiminde
Araştırmanın en çarpıcı sonucu, süngerden kopan parçacıklardan ziyade bulaşık yıkama sürecindeki su kullanımının yarattığı etki oldu. Yaşam döngüsü analizine (LCA) göre; suyun arıtılması, ısıtılması için harcanan enerji ve altyapı süreçleri, toplam çevresel maliyetin yüzde 85 ila 97’sini oluşturuyor. Dolayısıyla sünger seçimi önemli olsa da, su tasarrufu çevre koruma açısından çok daha kritik bir rol oynuyor.
Mutfaktaki diğer plastik kaynakları
Çalışma, mikroplastik kirliliğinin sadece süngerlerle sınırlı kalmadığına da dikkat çekiyor. Plastik kesme tahtaları gibi sık kullanılan diğer mutfak gereçlerinin, kişi başına düşen plastik salımında süngerlerden bile daha yüksek rakamlara ulaşabildiği tespit edildi. Uzmanlar, "organik" ibaresiyle satılan plastik karışımlı ürünlerin de tam bir çözüm olmadığını, bu malzemelerin doğada farklı ve bazen daha karmaşık şekillerde parçalanabildiğini vurguluyor.
