Aradaki Fark Sporcuyu Değiştirir!
Maçtan önce kalbi hızla atan, elleri terleyen, içi içine sığmayan bir sporcu düşünün. Peki bu sporcu heyecanlı mı, yoksa kaygılı mı?
Çoğu zaman bu iki duygu birbirine karıştırılır. Oysa aralarındaki fark, sporcunun sahadaki performansını tamamen değiştirebilir.
Heyecan: Performansın Yakıtı
Heyecan, sporcunun bedenini ve zihnini performansa hazırlar. Odak artar, refleksler hızlanır, enerji yükselir.
Heyecan yaşayan sporcu genelde şunları söyler:
- “Hazırım.”
- “Elimden geleni yapmak istiyorum.”
- “Başlayalım artık.”
Heyecan, kontrol edilebilir bir yükselmedir. Sporcu bedenindeki sinyalleri tehdit değil, güç olarak algılar.
Kaygı: Performansın Freni
Kaygı ise sporcunun odağını sonuca ve hataya kilitler. Zihin “ya olmazsa?” sorusuna takılır.
Kaygılı sporcunun iç sesi genellikle şöyledir:
- “Ya rezil olursam?”
- “Herkes benden bir şey bekliyor.”
- “Hata yaparsam biter.”
Kaygı, bedeni savunma moduna sokar. Kaslar gereksiz yere kasılır, nefes bozulur, otomatikleşmiş beceriler bile sekteye uğrar.
Aynı Belirtiler, Farklı Anlamlar
İlginç olan şu:
Heyecan ve kaygı bedende çok benzer belirtilerle ortaya çıkar.
- Kalp çarpıntısı
- Terleme
- Midede kelebekler
Farkı yaratan şey şudur:
Sporcu bu belirtileri nasıl yorumluyor?
“Bu his beni güçlendiriyor mu, yoksa beni durduruyor mu?”
Çocuk Sporcularda Kritik Nokta
Çocuk ve ergen sporcularda bu ayrımı yapabilmek daha da önemlidir. Çünkü çevreden gelen mesajlar, heyecanı çok kolay kaygıya dönüştürebilir.
- “Sakın hata yapma.”
- “Bu maçı almalısın.”
- “Herkes seni izliyor.”
Bu cümleler farkında olmadan şunu öğretir:
“Değerim performansıma bağlı.”
Ve işte tam bu noktada heyecan, kaygıya dönüşür.
Peki Ne Yapmalı?
Amaç, sporcunun heyecanını yok etmek değil. Aksine, onu doğru yere yönlendirmek.
- Bedensel belirtileri tanımak
- Nefesi regüle etmeyi öğrenmek
- Odağı sonuçtan sürece çekmek
- “Hata”yı tehdit değil, oyunun parçası olarak görmek
Sporcu heyecanla kalabildiğinde performans açılır. Kaygıya saplandığında ise potansiyel kilitlenir.
Heyecan ve kaygı arasındaki fark küçük gibi görünür. Ama sahada sonucu belirleyen farklardan biridir.
Unutmayalım:
Heyecan sporcuyu oyuna sokar, kaygı oyunun dışına iter.
